విద్యావతి కథ మరియు కందర్పుని కుటుంబ పునస్సమాగమం

కందర్పుడు మనోరమను యంత్రసారంగంపై కూర్చుండబెట్టుకుని ఆకాశమార్గాన వేగంగా ప్రయాణించసాగాడు. ఆ వేగానికి మనోరమ కళ్లు తిరిగి శరీరమంతా అలసట చెందడంతో, ఎక్కడైనా విశ్రమించి వెళ్దామని వేడుకొంది. అతడు ఆ యంత్రాన్ని ఒక నగర బాహ్యోద్యానంలో దించి, ఆమెను అక్కడ సేదదీరమని చెప్పి, ఆహారపదార్థాలు తీసుకురావడానికి యంత్ర జింకను చంకన పెట్టుకుని నగరంలోకి వెళ్లాడు.

అంగళ్లలో ఆహారం దొరకక అతడు వేశ్యావాటిక వైపు చేరుకున్నాడు. అక్కడ రత్నావతి అనే వేశ్యమాత ఒక విటుడిని చేటదెబ్బలతో కొట్టి బయటకు గెంటివేయడం చూశాడు. ఆ విటుడు తన సర్వస్వం రత్నావతి కూతురైన విద్యావతిపై మోహంతో కోల్పోయి, చివరకు దరిద్రుడై మోసపోయానని కందర్పునితో వాపోయాడు. ఆ దుర్మార్గురాలైన రత్నావతికి గుణపాఠం చెప్పాలని కందర్పుడు నిశ్చయించుకున్నాడు.

కందర్పుడు చిత్రకారుడి వద్దకు వెళ్లి తన యంత్రజింకకు గరుడవాహనం రంగు వేయించి, తాను శంఖచక్రాదులు ధరించి సాక్షాత్తు శ్రీమహావిష్ణువులా అలంకరించుకున్నాడు. రాత్రివేళ విద్యావతి మేడపైకి ఎగిరిపోయి, ఆమె భక్తికి మెచ్చి వచ్చిన వైకుంఠవాసుడినని నమ్మించాడు. విద్యావతి రూపలావణ్యాలకు కందర్పుడు కూడా పరవశుడై, మనోరమను సైతం మరచిపోయి ఆమెతోనే రోజులు గడపసాగాడు.

కొంతకాలానికి రత్నావతి కూతురు ధనార్జన చేయడం లేదని మందలించగా, విద్యావతి శ్రీహరి స్వయంగా తనవద్దకు వస్తున్నాడని తల్లికి తెలిపింది. రత్నావతి కూడా వైకుంఠానికి వెళ్లాలని ఆశపడింది. కందర్పుడు వారిని మోసగించడానికై, తనకున్న సమస్త ఆస్తిని బ్రాహ్మణులకు దానధర్మాలు చేస్తేనే వైకుంఠ ప్రవేశం దక్కుతుందని చెప్పాడు. ఆ మాటలు నమ్మి రత్నావతి తన కోట్లాది రూపాయల ధనకనక వస్తువాహనాలను, చివరకు తన ఇంటిని కూడా దానమిచ్చి కట్టుబట్టలతో మిగిలింది.

వైకుంఠానికి వెళ్లడానికి కందర్పుడు యంత్రజింకను సిద్ధం చేసి ఎక్కమన్నప్పుడు, రత్నావతి 'ముందు కూర్చోమంటారా, వెనుకనా?' అని అడిగింది. గతంలో మనోరమ అన్న ఆ మాటే గుర్తుకురావడంతో కందర్పుడు ఒక్కసారిగా 'హా మనోరమా' అంటూ మూర్ఛిల్లగా, జింకలోని గాలి తప్పి అది తోలుగా నేలబడింది. విషయం తెలుసుకున్న రత్నావతి మోసపోయానని లబోదిబోమంటూ జింకను కత్తితో చీల్చివేసింది. దానంగా ఇల్లు పొందిన పురోహితుడు వారిని గెంటేయడంతో, ఆమె కందర్పునిపై కొత్త రాజైన నాగదత్తుని సభలో ఫిర్యాదు చేసింది.

రాజసభలో కందర్పుడు సమయస్ఫూర్తితో మాట్లాడి, తాను కందర్పజనకుడనని మాత్రమే చెప్పానని, దానధర్మాలు చేస్తే పుణ్యం వస్తుందన్న ధర్మశాస్త్రాన్ని బోధించానని వాదించాడు. నాగదత్తుడు తీర్పును మరునాటికి వాయిదా వేసి, కందర్పుని రహస్యంగా అంతఃపురానికి పిలిపించి వివరాలు అడిగాడు. కందర్పుడు తన పూర్వ వృత్తాంతాన్ని వివరించగా, నాగదత్తుడు ఆనందబాష్పాలతో తాను మనోరమ కందర్పుల పుత్రుడనని వెల్లడించాడు.

ఆ వెంటనే నాగదత్తుడు మనోరమను పిలిపించాడు. మనోరమ కందర్పుని చూసి కన్నీటితో తన కథను చెప్పింది. అతడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత తాను రుక్మవతి (రత్నావతి సోదరి) పంచన చేరానని, ప్రసవించిన బాలుడిని వారు బావిలో పారవేసి రాయి పుట్టిందని అబద్ధం చెప్పారని తెలిపింది. ఆ బావిలోని బాలుడే ధర్మకేతు మహారాజుకు దొరికి నాగదత్తుడిగా పెరిగి రాజయ్యాడని, తర్వాత నిజం తెలిసి తల్లిని చేరదీశాడని వివరించింది.

అదే సమయంలో చిలుకరూపం నుండి శాపవిముక్తి పొంది నాగదత్తుని ఆశ్రయం పొందిన కందర్పుని తొలిభార్య సుభద్ర కూడా అక్కడికి వచ్చింది. కందర్పుడు సుభద్ర, మనోరమ, తన కుమారుడైన నాగదత్తునితో ఆనందంగా ఏకమయ్యాడు. మరునాడు నాగదత్తుడు రత్నావతి దుష్టకృత్యాలకు శిక్షగా ఆమె గుండు గీయించి, గాడిదపై ఊరేగింపజేశాడు; విద్యావతికి తగిన పారితోషికం ఇచ్చి పంపించాడు. అనంతరం కందర్పుడు తన పరివారంతో స్వదేశమైన కుంభఘోణానికి చేరి తల్లిదండ్రులను సంతోషపెట్టాడు.