సిద్ధార్థుని అన్వేషణ - మోహనుని పునఃసమాగమం

సన్యాసుల వెంట దేశాంతరాలకు వెళ్లిన తన మిత్రుడు మోహనుడి కోసం వెదకడానికి సిద్ధార్థుడు బయలుదేరాడు. దారి పొడవునా ఆచూకీ తీస్తూ ప్రయాణించి చివరకు కాశీ నగరానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడి వ్యాసమఠంలో ఉన్న యోగులను విచారించగా, సిద్ధవ్రతుని వెంట వచ్చిన ఒక శిష్యుడు అతనికి తారసపడ్డాడు.

ఆ శిష్యుడిని పలుకరించి గురువు ఎక్కడున్నాడని సిద్ధార్థుడు ప్రశ్నించగా, అతడు కన్నీటితో వారందరూ మరణించారని బదులిచ్చాడు. గంగానది తీరంలో సిద్ధవ్రతుడు, మోహనుడు, కపిల, చంద్రికలతో కూడిన బృందం ఓడ ఎక్కుతుండగా, తాను కాలకృత్యాల నిమిత్తం దూరంగా వెళ్లినట్లు ఆ శిష్యుడు తెలిపాడు. ఇంతలో గాలివాన రేగి ఆ ఓడ మునిగిపోయిందని, కాశీరాజు మృతదేహాలను వెలికితీయించి చిత్రపటాలు గీయించి అంత్యక్రియలు చేయించాడని వివరించాడు.

ఈ ఘోరవార్త విని సిద్ధార్థుడు శోకసంద్రంలో మునిగిపోయాడు. అతడు కాశీరాజు సభకు వెళ్లి మరణించిన వారి చిత్రపటాలను పరిశీలించాడు. అందులో సిద్ధవ్రతుడు, కపిల, చంద్రికల చిత్రాలు ఉన్నాయి గానీ మోహనుని చిత్రం లేదు. కొందరి శరీరాలు లభ్యం కాలేదని, వారు సముద్రం పాలై ఉండవచ్చని రాజోద్యోగి చెప్పాడు. మిత్రుడు దక్కలేదన్న వేదనతో సిద్ధార్థుడు కాశీలోనే తిరుగుతూ కాలం గడపసాగాడు.

ఒకనాడు మోహనుడు గతంలో చెప్పిన మాట గుర్తుకురాగా సిద్ధార్థుడు విశ్వేశ్వరాలయానికి వెళ్లాడు. అక్కడి కుడ్యభాగాలను పరిశీలిస్తుండగా ఒక భైరవ విగ్రహం కింద మోహనుని చేతివ్రాతతో ఉన్న పద్యం కనిపించింది. ఆపదలు కూడా ఒక్కోసారి మేలు చేస్తాయన్న ఆ పద్య భావాన్ని గమనించి, మోహనుడు జీవించే ఉన్నాడని సిద్ధార్థుడు గ్రహించి మరింత శ్రద్ధగా వెతకడం ప్రారంభించాడు.

కొద్దిరోజుల తర్వాత కాశీ వీధులలో దేవకన్యలు వచ్చారంటూ జనం ఒక బండి వెంట పడటం సిద్ధార్థుడు గమనించాడు. ఆ బండిలోని ఇద్దరు సౌందర్యవతులను చూసి, సాయంత్రం వేళ వారు మళ్లీ ఆలయానికి వెళ్లే సమయంలో వారి బండిలోకి తన వివరాలతో ఒక పత్రికను రాసి జారవిడిచాడు.

ఆ పత్రికను చదివిన బండిలోని పురుషుడు బండిని ఆపించి సిద్ధార్థుని లోపలికి ఆహ్వానించాడు. ఆ పురుషుడు మరెవరో కాదు, సాక్షాత్తూ తన ప్రాణమిత్రుడైన మోహనుడే. అనుకోని కలయికతో సిద్ధార్థుడు ఆనందంతో మూర్ఛిల్లగా, మోహనుడు అతనికి సేదదీర్చాడు. అనంతరం వారిద్దరూ విశ్వనాథుని దర్శించుకుని, తాము క్షేమంగా బయటపడిన పూర్తి వృత్తాంతాన్ని మోహనుడు వివరించడానికి పూనుకున్నాడు.