మందారవల్లి కథ - తెనాలి రామలింగకవి చమత్కారాలు

రాయలవారి ఆదేశంతో తెనాలి రామలింగకవి తన మిత్రుడు సుభద్రునితో కలిసి ఢిల్లీ నగరానికి బయలుదేరాడు. మార్గమధ్యంలో భర్గదుర్గమనే గ్రామం చేరి, అక్కడ దుష్టవర్మ అనే భూస్వామి పండితులను అసంబద్ధమైన అర్థాలు చెప్పాలని వేధిస్తున్నాడని తెలుసుకున్నాడు. రామలింగకవి స్వయంగా దుష్టవర్మ వద్దకు వెళ్లి విపరీతార్థాలతో రామాయణ, భారత, భాగవతాల సమన్వయ పురాణాన్ని ప్రదర్శిస్తానని చెప్పాడు. పురాణార్థాలను ప్రత్యక్షంగా చూపుతున్న నెపంతో దుష్టవర్మను కిందపడేసి తన్ని, జుట్టు కత్తిరించి, దూదిరాశికి నిప్పు పెట్టి సభాభవనాన్ని దహించివేశాడు. ఈ అన్యాయాన్ని చక్రవర్తి వద్ద తేల్చుకుందామని సవాలు విసిరి రామలింగకవి అక్కడి నుంచి సాగిపోయాడు.

ప్రయాణంలో రామలింగకవికి బండి ఎద్దు తప్పిపోయి ఆపదలో ఉన్న మంగమణి, ప్రియంవద అనే ఇద్దరు యువతులు తారసపడ్డారు. రామలింగకవి వారికి ఆశ్రయమిచ్చి తన వెంట తీసుకువెళ్లాడు. విద్యానగరంలో ధర్మకేతుడనే రాజు భార్య సుశీల ప్రతి శుక్రవారం దంపతీపూజ చేసి విరివిగా దానాలు చేస్తుందని విని, రామలింగకవి ఉపాయంతో మంగమణిని, ప్రియంవదను తమ భార్యల వలె నటించి పీటలపై కూర్చోవడానికి ఒప్పించాడు. పూజానంతరం రాణి వారికి శోభన ఏర్పాట్లు చేయడంతో వారు ధర్మసంకటంలో పడ్డారు. కానీ రామలింగకవి, సుభద్రులు ఇంద్రియ నిగ్రహంతో ప్రవర్తించడంతో ఆ యువతులకు వారిపై అమితమైన గౌరవానురాగాలు ఏర్పడ్డాయి. అయినప్పటికీ లోకాపవాదుకు వెరచి ఆ యువతులు రాత్రికి రాత్రే ఢిల్లీకి వెళ్లిపోయారు.

ఢిల్లీ చేరుకున్న ఆ యువతులకు ఒక సత్రంలో ఓ వృద్ధురాలు కనిపించింది. ఒక చతురుడైన బ్రాహ్మణుడు తనను మోసగించి పట్టుచీరను తీసుకువెళ్లి వ్యాపారి వద్ద తాకట్టుగా తనను ఇరికించాడని, ఆ వివాదం చక్రవర్తి వద్దకు చేరిందని ఆమె రోదించింది. ఆ మోసగాడు రామలింగకవియే అయిఉంటాడని ఆ యువతులు గ్రహించారు. అనంతరం వారు సుశీల ఇచ్చిన లేఖతో ఢిల్లీ మంత్రి విజయవర్మ భార్య సుప్రభను ఆశ్రయించారు. సుప్రభ తన ఏకైక కూతురు చిన్నతనంలో గంగానదిలో దాదితో పాటు కొట్టుకుపోయిందని గుర్తుచేసుకుని దుఃఖించింది.

అంతలోనే విజయవర్మ, పూర్వం ఆ శిశువుతో పాటు గంగలో కొట్టుకుపోయిన నాగమణి అనే దాదిని వెతికి పట్టుకుని అంతఃపురానికి తీసుకువచ్చాడు. నాగమణి తన సుదీర్ఘ గాథను వినిపించింది. గంగలో కొట్టుకుపోతున్న శిశువును ఒక జాలరి రక్షించగా, అతడు మనోరంజని అనే స్త్రీకి ఇచ్చాడని, ఆమె ఆ పిల్లకు మందారవల్లి అని పేరుపెట్టి సకల శాస్త్రాలలో గొప్ప పండితురాలిగా తీర్చిదిద్దిందని చెప్పింది. అలాగే తానూ అనేక కష్టాలు పడి కలిఘాతాపురి రాజకుమార్తె కల్పవల్లికి దాదిగా ఉంటూ ఆమె పుత్రిక అయిన ప్రియంవదను కాశీలో విష్ణుశర్మకు అప్పగించానని, విష్ణుశర్మ వద్ద పెరిగిన ప్రియంవద కూడా మందారవల్లి వద్దే చేరిందని వివరించింది.

ఈ కథ విన్న మంగమణి, ప్రియంవదలు నివ్వెరపోయి తామే ఆ మందారవల్లి, ప్రియంవదలమని, కులగోత్రాలు తెలియక వేశ్యావృత్తి ముసుగులో తిరిగామని నిజం వెల్లడించారు. సుప్రభా విజయవర్మలు తమ కన్నబిడ్డను గుర్తించి ఆనందభాష్పాలు రాల్చారు. మందారవల్లి తాను రాయల ఆస్థానంలో ఓడిపోయిన విషయమై ఢిల్లీ చక్రవర్తి వద్ద ఉన్న వివాదాన్ని తండ్రికి తెలిపింది. మరుసటి రోజు రామలింగకవి ఢిల్లీ సభకు వచ్చి దుష్టవర్మ వివాదాన్ని, వృద్ధురాలి సమస్యను పరిష్కరించి చక్రవర్తి ప్రశంసలు పొందాడు.

మందారవల్లి రామలింగకవిని, ప్రియంవద సుభద్రుని తమ మనసులోనే వరించిన విషయం గ్రహించిన మంత్రి విజయవర్మ, రామలింగకవిని సగౌరవంగా విందుకు ఆహ్వానించాడు. అక్కడ కవితా చమత్కారాలతో వారి పరిచయాలు ధ్రువపడ్డాయి. విజయవర్మ కోరిక మేరకు రామలింగకవి మందారవల్లిని, సుభద్రుడు ప్రియంవదను వివాహం చేసుకోవడానికి అంగీకరించారు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, ఇతర బంధుమిత్రులు ఢిల్లీకి తరలిరాగా చక్రవర్తి సమక్షంలో అంగరంగ వైభవంగా వారి వివాహాలు జరిగాయి.