దైవబలము - మాలతీ భూపాలదేవుల వివాహ వృత్తాంతం

మాలతి సంసార సుఖాలను త్యజించి, కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి ముగ్గురు పిచ్చివాళ్ళ ఆచూకీ కోసం వెతుకుతూ ఒక గ్రామం చేరుకుంది. అక్కడ రాజద్రోహులనే అనుమానంతో బంధించబడిన వారిని కలుసుకుని, మరుసటి రోజు వారిని అవధూతలుగా గుర్తించి అధికారులు విడిచిపెట్టేంతవరకు వారితోనే ఉంది. ఆ ముగ్గురి వెంట ఆమె నడుస్తుండగా, మార్గమధ్యంలో విక్రమార్కుడు, భట్టి వారికి తారసపడ్డారు. వారి వేషభాషలు వింతగా తోచడంతో విక్రమార్కుడు మాలతిని ప్రశ్నించగా, ఆమె తాను మందపాల మహారాజు కుమార్తెనని, దైవికంగా ఆ ముగ్గురిలో ఒకరితో తనకు వివాహం జరిగిందని, ఆ పతి ఎవరో తెలుసుకునేందుకు తిరుగుతున్నానని వేడుకుంది. ఆమెకు న్యాయం చేస్తానని విక్రమార్కుడు మాట ఇచ్చాడు.

వారందరూ జయంతమను నగరానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ సంతానం లేని రాజు మరణించడంతో, మంత్రి బలవర్ధనుడు పట్టపుటేనుగు ఎవరి మెడలో పూలదండ వేసి జలాభిషేకం చేస్తుందో వారే రాజని చాటించాడు. కొందరు విటులు రాజ్యాధికారం కోసం కలలు కంటుండగా, పట్టపుటేనుగు ఊరిబయట ఉన్న 'దైవాయత్తం' అనే ఉన్మాది వద్దకు వెళ్లి ఆయనకే పుష్పమాల వేసింది. ఆ వార్త తెలిసిన మంత్రి విజయవర్ధనుడు అక్కడికి వచ్చి చేతులు జోడించి దైవ ప్రాధాన్యతను తెలిపే పద్యమును చదవగానే, ఆ పిచ్చివాడు మేల్కొన్నట్లుగా చూసి విజయవర్ధనుడిని గుర్తించాడు.

అతడు ఎవరో కాదు, భూపాలదేవ చక్రవర్తియే అని విక్రమార్కుడు గుర్తించాడు. పూర్వం తాను పురుషకారమే బలమైనదని, దైవసంకల్పం ఏమీ చేయలేదని వాదించి ఒక మహాయోగిని తిరస్కరించినందుకు, ఒక వీరపురుషుడు తనను వాయువేగంతో ఈడ్చుకెళ్లి అరణ్యంలో విడిచిపెట్టాడని భూపాలదేవుడు చెప్పాడు. ఆ అనుభవంతో అంతా దైవాయత్తమేనని గ్రహించి ఆ పేరుతో పిచ్చివానిగా తిరిగానని, ఆ సమయంలోనే మాలతితో తనకు వివాహం జరిగిందని చక్రవర్తి వివరించాడు.

తరువాత రెండవ ఉన్మాదియైన నవకుబేరుడనే వైశ్యుడు తన కథను వినిపించాడు. అతడు అపార ధనవంతుడై ఉండి కూడా పరమ లోభిగా జీవిస్తూ ఒక యోగిని అవమానించాడు. ఆ యోగి అతనికి జ్ఞానోదయం కలిగించేందుకు ఒక యుక్తి పన్నాడు. నవకుబేరుడు తీవ్ర అనారోగ్యంతో ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఉన్నట్లు నటించగా, యోగి ఒక సిద్ధౌషధాన్ని చూపి 'దీనిని ఎవరు తాగితే వారు చనిపోతారు, రోగి బ్రతుకుతాడు' అని చెప్పాడు. ఆ ధనవంతుని భార్య, పుత్రులు, బంధువులు ఎవ్వరూ ప్రాణత్యాగానికి ముందుకు రాలేదు.

ఈ లోకంలో ధనార్జన కోసం మోహంలో పడి జీవించినా చివరకు ఎవ్వరికీ ఎవ్వరూ రారని, స్వార్థమే లోకమని గ్రహించిన నవకుబేరుడు తన సర్వస్వాన్ని దానం చేసి 'ఎవ్వరికి ఎవ్వరును లేరు' అనుకుంటూ వైరాగ్యంతో ఆ యోగి అడుగుజాడల్లో తిరిగానని తెలిపాడు. ఈ విధంగా దేవశర్మ, నవకుబేరుల వృత్తాంతాలు అందరినీ ఆశ్చర్యపరిచాయి.

విక్రమార్కుని సమక్షంలో భూపాలదేవ చక్రవర్తి దేవశర్మను జయంత రాజ్యానికి పట్టాభిషిక్తునిగా, నవకుబేరుని మంత్రిగా నియమించాడు. అనంతరం మందపాల మహారాజు నగరానికి వెళ్లి, సకల లాంఛనాలతో మాలతీదేవిని ధర్మపత్నిగా స్వీకరించి వైభవంగా వివాహం చేసుకున్నాడు. విక్రమార్కుడు ఉజ్జయినికి వెళ్తూ ఆ పుణ్యపురుషుల విగ్రహాలను ఒక మంటపంలో ప్రతిష్ఠింపజేశాడు.