శశాంక మకరాంకుల కథ - పురుషవేషంలో రాచకన్య

గత వృత్తాంతంలో సోమభట్టారకుడి దీక్ష ముగిసినప్పటికీ కులదేవత అనుగ్రహం లభించక, సత్యవతి వికృతరూపమే శాశ్వతమైంది. ఆమె భర్త విద్యాభాస్కరుడు అత్తమామలను ఓదార్చి తన భార్యను ఆదరిస్తానని మాటిచ్చాడు. అనంతరం యజ్ఞదత్తుడు భార్యాసమేతుడై అక్కడినుండి పయనమయ్యాడు.

ఇదిలా ఉండగా, రాజకన్య అయిన కళావతి, ఆమె ప్రియసఖి రూపవతి తమ ఇళ్లను విడిచి బయల్దేరారు. వారు పురుషవేషాలు ధరించి శశాంకుడు, మకరాంకుడు అనే పేర్లు పెట్టుకున్నారు. దారితప్పిన తమ ఇతర చెలికత్తెలను కలుసుకునేందుకు తూర్పు దిక్కుగా ఉన్న దట్టమైన అరణ్య మార్గాన్ని ఎంచుకున్నారు.

అరణ్యంలో ఆహారపానీయాలు దొరకక నాలుగు రోజులపాటు విపరీతమైన కష్టాలు పడ్డారు. ఎండ తీవ్రతకు, కాళ్ల బొబ్బలకు అలసిపోయిన కళావతిని రూపవతి ధైర్యం చెప్పి ఓదార్చింది. సమీపంలోని వెలగపండ్లను కోసిచ్చి ఆమె ఆకలిని తీర్చింది.

అంతలోనే ఒక అడవిపంది వారిపైకి దూసుకువచ్చింది. అది రూపవతిని తరుమగా, ఆమె ఒక చెట్టు చుట్టూ పరిగెత్తి అలసి సొమ్మసిల్లి పడిపోయింది. కళావతి బెదరకుండా కర్రతో పందిని కొట్టి తరిమివేసింది. స్పృహతప్పిన రూపవతిని చూసి చనిపోయిందేమోనని కళావతి గుండెలవిసేలా రోదించింది. కొంతసేపటికి రూపవతి కళ్లు తెరిచి దాహం వేస్తోందని సంజ్ఞ చేసింది.

చెలికత్తె ప్రాణాలు కాపాడేందుకు కళావతి నీటి కోసం అడవిలో పరుగులు తీసింది. ఎక్కడా నీరు దొరకకపోగా తిరిగి వచ్చే దారి తప్పిపోయింది. ఇంతలో వేటగాళ్ల అలికిడి వినిపించడంతో అటుగా వెళ్లి, కిన్నరదత్తుడనే రాజు విడిది చేసిన సైనిక శిబిరాన్ని చేరుకుంది.

కళావతి పురుషవేషంలో రాజు ఎదుట నిలిచి, తన పేరు శశాంకుడని, తన మిత్రుడు మకరాంకుడు అడవిలో మూర్ఛపోయాడని, నీరిచ్చి రక్షించమని వేడుకుంది. తీవ్రమైన దాహంతో, అలసటతో ఆమె అక్కడే స్పృహతప్పి పడిపోయింది. రాజు ఆమెకు శైత్యోపచారాలు చేయించి, మకరాంకుడిని వెతికి తీసుకురమ్మని సైనికులను పంపాడు. కానీ సైనికులకు ఎవరూ దొరకలేదు.

సంతానం లేని కిన్నరదత్తుడు శశాంకుని రూపలావణ్యాలకు, మిత్రుడిపై ఉన్న నిష్కల్మషమైన ప్రేమకు ముగ్ధుడై, అతనిని తన రాజధాని శోభావతికి తరలించాడు. తన భార్యతో మాట్లాడి శశాంకుని దత్తపుత్రునిగా చేసి, ఆమె మేనకోడలైన తారావళినిచ్చి వివాహం చేయాలని నిశ్చయించాడు.

నాలుగు రోజుల తర్వాత స్పృహలోకి వచ్చిన కళావతి (శశాంకుడు) మిత్రుడి గురించి విచారించగా, సైనికులు అతనిని రక్షించి అడవి దాటించారని రాజు నచ్చజెప్పాడు. ఆ తర్వాత రాజు తన రాజ్యాన్ని శశాంకుడికి అప్పగించాడు. కొద్ది రోజులకే రాజు పాముకాటుతో మరణించడంతో శశాంకుడే ఆ రాజ్యానికి పట్టాభిషిక్తుడై ప్రజారంజకంగా పాలన సాగించాడు.

కొంతకాలానికి రాజమాత తారావళితో వివాహం చేసుకోమని శశాంకుడికి వర్తమానం పంపింది. అప్పుడు కళావతికి తను స్త్రీనై ఉండి పురుషరూపంలో రాజ్యమేలుతున్న సత్యం గుర్తుకువచ్చింది. తన చెలికత్తెల జాడ తెలుసుకునేందుకు ఒక గూఢార్థ పద్యం రచించి, దానికి సరియైన సమాధానం చెప్పినవారిని తన వద్దకు తీసుకురమ్మని దేశదేశాలకు భటులను పంపించింది.