ఘటదత్తుని జననమూ దేశత్యాగమూ

కుముద్వతీ నగరంలో శారద అనే బ్రాహ్మణ స్త్రీ సంతానం కలగలేదని ఎంతో కాలంగా పరితపిస్తుండేది. ఒక యోగిని చెప్పిన ఉపాయం ప్రకారం సంతానప్రాప్తి కోసం ఆమె అర్ధరాత్రి వేళ శ్మశానవాటికకు చేరుకుంది. భయంకరమైన శ్మశాన వాతావరణాన్ని, కాటికాపరులను సైతం భయపెడుతూ ఆమె నిశ్చల దీక్షతో ఒక చితి వద్దకు వెళ్ళింది.

అదే సమయంలో ఒక స్త్రీ తలపై కుండను మోసుకుని శ్మశానానికి రావడం శారద గమనించింది. శారద భీకరంగా కేక వేయడంతో ఆ స్త్రీ భయపడి ఆ కుండను నేలకేసి కొట్టి పారిపోయింది. ఆ పగిలిన కుండలో నుండి ఒక అందమైన మగ శిశువు ఏడుస్తూ బయటపడ్డాడు. దైవానుగ్రహంతో తనకు దక్కిన బిడ్డగా భావించి శారద ఆ పసికందును ఇంటికి తీసుకువెళ్ళి భర్తకు చూపించింది.

దంపతులిద్దరూ ఆ నిజాన్ని గోప్యంగా ఉంచి, శారద గర్భవతి అయి పుట్టింటికి వెళ్ళినట్లు లోకానికి నమ్మించారు. కొన్ని నెలల తర్వాత బిడ్డతో సహా పురానికి తిరిగివచ్చి, ఆ బాలునికి 'ఘటదత్తుడు' అని పేరు పెట్టి అల్లారుముద్దుగా పెంచుకోసాగారు. ఘటదత్తుడు చిన్నతనంలోనే అసాధారణమైన మేధస్సును, సకల విద్యలను ప్రదర్శించి పదేళ్ల నాటికే మహా పండితుడయ్యాడు.

ఆ బాలుని కీర్తి ప్రతిష్ఠలను విని వసుంధరుడనే రాజు అతడిని ఆస్థానానికి రప్పించి విద్యలను పరీక్షించాడు. ఘటదత్తుని రాజలక్షణాలకు, రూపలావణ్యాలకు ముగ్ధుడైన రాజు స్వయంగా అతనికి శస్త్రవిద్యలు, అశ్వారోహణం వంటి అనేక విద్యలను నేర్పించాడు. కొద్దికాలంలోనే ఘటదత్తుడు సర్వశాస్త్ర పారంగతుడై రాజుకే సందేహాలు తీర్చే స్థాయికి ఎదిగాడు.

రాజు అతడిపై అపారమైన ప్రేమను పెంచుకుని ప్రధానమంత్రిగా నియమించాడు. ఒకనాడు రాజు ఘటదత్తుని అంతఃపురానికి తీసుకువెళ్ళి తన భార్యలైన కళావతి, కౌముదిలకు పరిచయం చేశాడు. ఘటదత్తుని చూడగానే కళావతి కన్నీరు పెట్టుకోగా, కౌముది తల ఊపుతూ చిరునవ్వు నవ్వింది. వారి ప్రవర్తనకు గల కారణాలను రాజు విచారించగా, కళావతి తన పాత సంతాన నష్టాన్ని గుర్తుచేసుకున్నానని చెప్పింది. కౌముది మాత్రం అంతటి సుందరుడైన పరపురుషుడిని అంతఃపురంలోకి అనుమతించినందుకు ఆశ్చర్యంతో నవ్వానని పేర్కొంది. దీంతో రాజు మనసులో ఘటదత్తునిపై, కౌముదిపై అనుమానపు బీజాలు నాటుకున్నాయి.

తరువాత ఒకనాడు రాజు చక్రవర్తి దర్శనార్థం వెళ్తూ ఘటదత్తుని కూడా వెంట రమ్మన్నాడు. కానీ ఆకస్మికంగా వచ్చిన కడుపునొప్పి కారణంగా ఘటదత్తుడు ప్రయాణాన్ని విరమించుకుని రాజధానిలోనే ఉండిపోయాడు. రాజు పది రోజుల తర్వాత తిరిగి రాగా, ఆయన పడకగదిలో ఒక అనామక లేఖ కనిపించింది. అందులో ఘటదత్తుడు కపట వ్యాధి నాటకమాడి కావాలనే అంతఃపురానికి దగ్గరగా ఉండిపోయాడన్నట్లు నిందలు రాసి ఉన్నాయి.

ఆ లేఖ చూసి ఆగ్రహోదగ్రుడైన రాజు, తెల్లవారుజామున తన వద్దకు వచ్చిన ఘటదత్తుని 'గురుద్రోహి' అని నిందించి, తక్షణమే తన రాజ్యం విడిచి వెళ్ళిపోవాలని, లేకుంటే శిరచ్ఛేదం చేస్తానని ఆజ్ఞాపించాడు. రాజు మాటలకు నివ్వెరపోయిన ఘటదత్తుడు మారుమాట్లాడకుండా, ఎవరికీ ఏమీ చెప్పకుండా ఒంటరిగా రాజ్యాన్ని విడిచిపెట్టాడు.

వెంటవచ్చిన రాజభటులను, సామంతులను వారించి నడుచుకుంటూ ఒక మహారణ్యంలోకి చేరుకున్నాడు. అలసట, ఆకలిదప్పులతో ఒక చెట్టు నీడన కూలబడిన ఘటదత్తుడు, క్షణాల వ్యవధిలో వైభవం నుంచి నిర్భాగ్య స్థితికి దిగజారినందుకు విలపిస్తూ, తాను చేయని నేరానికి వచ్చిన అపవాదును తొలగించమని దైవాన్ని ప్రార్థిస్తూ స్పృహతప్పి పడిపోయాడు.