సుమేధుని సంకటం – సరోజిని విజ్ఞత

ఘటదత్తుడు సరోజినిని కాపాడి వెంటబెట్టుకుని శింశుమార నగరానికి చేరుకున్నాడు. ఆ నగరాన్ని చంద్రకేతుడనే రాజు పాలిస్తుండగా, సుమేధుడనే నీతిమంతుడైన మంత్రి అతనికి చేదోడువాదోడుగా ఉండేవాడు. రాజు తన నలుగురు కుమారులలో పెద్దవాడైన సుముఖుడిని యువరాజుగా నియమించడానికి మంత్రి సలహా తీసుకున్నాడు. తక్కిన ముగ్గురు సోదరులు అసూయతో తండ్రి రత్నముద్రికను రహస్యంగా దొంగిలించి, ఆ చోరుడెవరో చెప్పలేకపోతే మంత్రిని పదవి నుండి తొలగించాలని పట్టుబట్టారు.

నెలరోజుల గడువు పూర్తవుతున్నా దొంగ ఆచూకీ తెలియక మంత్రి విచారంలో మునిగిపోయాడు. తాము బసచేసిన విప్రుని ఇంట ఈ వార్త విన్న సరోజిని, తాను రాజముద్రికను అపహరించిన వారిని గుర్తిస్తానని చెప్పింది. మంత్రి భార్య అభ్యర్థన మేరకు మరునాడు రాజసభలో తెరచాటున కూర్చుని సరోజిని ప్రభావతి అనే రాజకన్య కథను వినిపించింది.

తనకు విద్య నేర్పిన గురువు కామించినప్పుడు, పెళ్ళయిన తొలిరాత్రి భర్త అనుమతితో వస్తానని మాటయిచ్చి, అనంతరం పతి అనుమతి పొంది, దారిలో అడ్డగించిన నలుగురు దొంగలను సైతం తన సత్యవాక్యంతో ఒప్పించి గురుశిష్య సంబంధాన్ని నిలిపిన ప్రభావతి కథను ఆమె సభకు వివరించింది. ఈ కథ ముగింపులో ప్రభావతి, ఆమె భర్త, గురువు, దొంగలు – వీరి నలుగురిలో ఎవరు ఉత్తముడో చెప్పమని సరోజిని రాజకుమారులను ప్రశ్నించింది.

సుముఖుడు ప్రభావతిని, పద్మనాభుడు ఆమె భర్తను, చారుకర్ణుడు గురువును మెచ్చుకోగా, నాల్గవ కుమారుడైన పింగళాక్షుడు మాత్రం దొంగలే అత్యుత్తములని వాదించాడు. దొంగబుద్ధి కలవాడే దొంగలను సమర్థిస్తాడనే మనస్తత్వశాస్త్ర రహస్యాన్ని గ్రహించిన సరోజిని, పింగళాక్షుడే ముద్రికను దొంగిలించాడని నిరూపించింది. సుముఖుడి వివేకం కూడా వెల్లడికావడంతో రాజు అతనికి పట్టాభిషేకం ఖరారు చేశాడు.

సరోజిని ప్రజ్ఞకు ముగ్ధుడైన సుముఖుడు ఆమెను వివాహమాడాలని భావించాడు. కానీ ఇంతలోనే ఘటదత్తుడిని, సరోజినిని వెతుకుతూ పూర్వపు రాజభటులు రాగా, మంత్రి సుమేధుడు కృతజ్ఞతతో వారిని తప్పించి పంపించివేశాడు. అనంతరం వారిద్దరూ కమలాపురానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ మానవులను కాక దేవతలనే వరిస్తానన్న ఇంద్రదత్త అనే రాజపుత్రికను సరోజిని తన చిత్రలేఖన చాతుర్యంతో, వాగ్ధోరణితో మెప్పించి, ఘటదత్తుడి రూపపరాక్రమాలకు ముగ్ధురాలిని చేసి వారి వివాహానికి రంగం సిద్ధం చేసింది.

అయితే అక్కడికి కూడా వెతుకుతూ రాజభటులు రావడంతో ఘటదత్తుడు, సరోజిని రాత్రికిరాత్రే అడవుల బాట పట్టారు. మార్గమధ్యంలో నూరుమంది రాజభటులు వారిని చుట్టుముట్టగా, ఘటదత్తుడు సరోజినిని రక్షించి దూరంగా పంపి, ఒంటిచేత్తో ముప్పైమందిని హతమార్చినప్పటికీ మిగిలిన భటులు అతడిని బంధించి కాళింది పురానికి తరలించారు.