సరోజిని సమయస్ఫూర్తి - ఘటదత్తుని సాహసాలు

గత ఆపద నుండి తప్పించుకున్న ఘటదత్తుడు, సరోజిని కలిసి శింశుమార నగరానికి చేరుకున్నారు. ఆ నగరాన్ని చంద్రకేతుడనే రాజు, సుమేధుడనే మంత్రి సాయంతో పాలిస్తున్నాడు. రాజుకు సుముఖుడు, పద్మనాభుడు, చారుకర్ణుడు, పింగళాక్షుడు అనే నలుగురు కుమారులు ఉన్నారు. ఒకరోజు వారు నగరంలో తిరుగుతూ ఘటదత్తుడు, సరోజినులను చూసి, సరోజిని సౌందర్యానికి ముగ్ధులయ్యారు. వారిద్దరూ ఒక విప్రుని ఇంట బస చేయగా, అక్కడ మంత్రి సుమేధునికి వచ్చిన విపత్తు గురించి తెలిసింది.

రాజు తన కుమారులలో పెద్దవాడైన సుముఖుడే బుద్ధిమంతుడని మంత్రి చెప్పిన మాటను మిగిలిన ముగ్గురు రాకుమారులు సహించలేకపోయారు. వారిలో ఒకడు తండ్రి రత్నముద్రికను దొంగిలించి, ఆ దొంగ ఎవరో తేల్చకపోతే మంత్రి పదవి ఊడగొట్టాలని షరతు పెట్టారు. రాజు కూడా మంత్రికే నెల రోజులు గడువు విధించాడు. రేపటితో గడువు ముగుస్తుందని తెలిసి, సరోజిని నవ్వుతూ తాను ఆ దొంగను సులువుగా పట్టిస్తానని ఆ ఇంటి బ్రాహ్మణ స్త్రీ ద్వారా మంత్రి కుటుంబానికి కబురు చేసింది.

మంత్రి సరోజినిని తన కుమార్తెగా ప్రకటించి రాజసభలో తెరచాటున ఉంచి కుమారులతో మాట్లాడించాడు. సరోజిని వారికి 'ప్రభావతి కథ'ను వినిపించింది. సకల విద్యాపారంగతురాలైన ప్రభావతిని చూసి కామించిన గురువు కళానిధి, ఆమె తిరస్కరించడంతో చనిపోతానని బెదిరిస్తాడు. ఆమె తన పెళ్లయిన మొదటి రాత్రి భర్త అనుమతితో వస్తానని మాటిస్తుంది. వివాహానంతరం భర్త భానుమంతుడు ఆమె సత్యవ్రతానికి మెచ్చి అనుమతి ఇవ్వగా, మార్గమధ్యంలో దొంగలు అడ్డగిస్తారు. వారిని కూడా ఒప్పించి గురువు వద్దకు వెళ్లగా, ఆమె పవిత్రతకు గురువు పశ్చాత్తాపపడి కానుకలిచ్చి పంపుతాడు. తిరిగి వస్తూ దొంగలకు తన నగలనివ్వబోగా, వారు కూడా ఆమెను సోదరిగా భావించి మరిన్ని కానుకలతో సురక్షితంగా భర్త వద్దకు చేరుస్తారు. రహస్యంగా ఇదంతా గమనించిన భర్త ఆమెను ఎంతగానో ఆదరిస్తాడు.

ఈ కథ వినిపించి, సరోజిని నలుగురు రాకుమారులను 'ఈ కథలో ప్రభావతి, ఆమె భర్త, గురువు, దొంగలు – వీరిలో ఎవరు ఉత్తములు?' అని అడిగింది. సుముఖుడు ప్రభావతిని, పద్మనాభుడు భర్తను, చారుకర్ణుడు గురువును మెచ్చుకోగా; పింగళాక్షుడు మాత్రం క్రూరులైన దొంగలు దయచూపడమే గొప్పదని వాదించాడు. వెంటనే సరోజిని 'దొంగల మనస్తత్వాన్ని సమర్థించిన పింగళాక్షుడే ముద్రికను దొంగిలించాడు' అని చాకచక్యంగా నిరూపించింది. అతని నేరం రుజువు కావడంతో రాజు మంత్రిని ప్రశంసించి, సుముఖుడిని యువరాజుగా పట్టాభిషిక్తుడిని చేశాడు.

అయితే సుముఖుడు సరోజినిని వివాహం చేసుకోవాలనుకున్న సమయంలో, ఆమె వేశ్యాపుత్రిక అని, ఘటదత్తుడు ఆమెను అపహరించిన దొంగ అని కాళిందిపుర భటులు నగరానికి వచ్చి ప్రచారం చేశారు. మంత్రి సుమేధుడు కృతజ్ఞతతో వారిద్దరినీ రహస్యంగా తప్పించి పంపేశాడు. సుముఖుడు ఆమె విరహంతో వెతుకుతూ బయలుదేరాడు. తప్పించుకున్న ఘటదత్తుడు, సరోజినిలు ముఖాలకు భస్మం పూసుకుని కమలా నగరానికి చేరి సుమతి అనే వర్తకుని సత్రంలో విడిది చేశారు.

కమలా నగర రాజకుమార్తె ఇంద్రదత్త కేవలం దేవతలనే పెళ్లాడతానని పట్టుబట్టి కూర్చున్నదని ఘటదత్తుడు తెలుసుకున్నాడు. సరోజిని ఒక చిత్రకారిణిగా మారువేషంలో అంతఃపురానికి వెళ్లి, చిత్రలేఖన నైపుణ్యంతో రాజకుమారిని ఆకట్టుకుంది. పురాణ గాథలను ఉదహరిస్తూ మనుషులే దేవతలకన్నా శ్రేష్ఠులని, సౌందర్యవంతులని ఇంద్రదత్తకు బోధించి, ఘటదత్తుని చిత్రపటాన్ని చూపించింది. ఆ పటాన్ని చూసి ఇంద్రదత్త అతనిపై మనసు పారేసుకుంది.

సరోజిని ఉపాయంతో శుక్రవారం నాడు దుర్గాలయ ప్రాంగణంలోని భైరవాలయంలో ఇంద్రదత్త, ఘటదత్తుల కలయికను ఏర్పాటు చేసింది. ప్రత్యక్షంగా ఘటదత్తుని చూసిన ఇంద్రదత్త అతని కంఠంలో పూలమాల వేసి తన అంగీకారాన్ని తెలిపింది. ఇంద్రదత్త తల్లిదండ్రులను ఒప్పించి ఘటదత్తుని వివాహం చేసుకోవాలని నిశ్చయించుకుంది.

అంతలోనే కాళిందిపుర భటులు కమలా నగరానికి కూడా వచ్చి ఘటదత్తుని పట్టిస్తే బహుమానమని చాటింపు వేశారు. ఈ అవమానభారంతో ఘటదత్తుడు, సరోజిని వేకువజామునే నగరం విడిచి అడవి మార్గాన పారిపోయారు. మార్గమధ్యంలో ఒక మర్రిచెట్టు కింద విశ్రమిస్తుండగా, దాగి ఉన్న వందమంది రాజభటులు వారిని చుట్టుముట్టారు. ఘటదత్తుడు సరోజినిని సురక్షితంగా తప్పించి, ఒంటిచేత్తో ముప్పైమంది భటులను సంహరించినా, మిగిలినవారు అతనికి సంకెళ్లు వేసి బంధించి కాళిందిపురానికి తీసుకుపోయారు.