గాయని వీణావతి మరియు రాకుమారుడు సహదేవుడు

పూర్వం ఉజ్జయినికి చెందిన ప్రసిద్ధ గాయని వీణావతి గిరిదుర్గ పట్టణంలో తన పూర్వీకుల నాటి అపురూపమైన వీణ విరిగిపోయిందని తీవ్రంగా విలపిస్తోంది. ఆమె తల్లి లీలావతి ఓదారుస్తూ, ఆ వీణను విరిచిన రాజపుత్రిక స్వయంప్రభ తండ్రి అయిన ఇంద్రమిత్ర మహారాజు వస్తున్నాడని తెలిపింది. రాజు రాగానే వీణావతి జరిగిన కథను వివరించింది.

వివాహం పట్ల విరక్తి చెందిన రాజపుత్రిక స్వయంప్రభ మనసును మార్చడానికి ఆమె చెలికత్తె హేమ శృంగార రసయుక్తమైన పాటలు పాడమని వీణావతిని కోరింది. ఆ పాటలు విన్న స్వయంప్రభ తీవ్ర కోపంతో వీణను కాలితో తన్ని విరిచివేసింది. అనంతరం తన తప్పును తెలుసుకున్న రాజపుత్రిక, ఎవరికీ తెలియకుండా ఒక అమూల్యమైన రత్నహారాన్ని వీణావతికి బహుమతిగా ఇచ్చి పంపించింది.

వీణ పోయిన బాధతో తల్లికూతుళ్లు దేశాటన చేస్తూ కాశీగుప్త నగరంలోని ఒక సత్రానికి చేరుకున్నారు. అక్కడ చిత్రశాలలో రాజకుమారుడైన సహదేవుడు వీణ వాయిస్తున్న చిత్తరువును చూసి వీణావతి ఆశ్చర్యపడింది. అతని గానప్రియత్వం గురించి తెలుసుకుని, తల్లిని అతని వద్దకు పంపి సంగీత సభకు అనుమతి పొందింది.

ఆ రాత్రి సహదేవుని సమక్షంలో వీణావతి అద్భుతంగా గానం చేసి మెప్పించింది. మాటల సందర్భంలో తన వీణ విరిగిన వృత్తాంతాన్ని, రాజపుత్రిక స్వయంప్రభ అపురూప సౌందర్యాన్ని, ఆమె రత్నహారం ఇచ్చిన వైనాన్ని సహదేవునికి పూసగుచ్చినట్లు వివరించింది. ఆ వర్ణన విన్న సహదేవుడి మనసులో స్వయంప్రభ పట్ల అనురాగం చిగురించింది.

వీణావతి తెచ్చిన విరిగిన వీణ ముక్కలను పరిశీలించిన సహదేవుడు, రాత్రంతా శ్రమించి నైపుణ్యంతో ఆ వీణను పూర్వస్థితికి తెచ్చి చక్కగా పలికించాడు. తన ప్రాణప్రదమైన వీణ తిరిగి లభించినందుకు పరమానందభరితురాలైన వీణావతి, కృతజ్ఞతగా స్వయంప్రభ ఇచ్చిన రత్నహారాన్ని రాకుమారుడికి సమర్పించబోయింది.

క్షత్రియుడు గణిక వద్ద ఉచిత కానుకలు తీసుకోకూడదని సహదేవుడు నిరాకరించగా, అతని సోదరి సావిత్రి మధ్యవర్తిత్వం వహించింది. సహదేవుడు తన వద్దనున్న పదివేల నిష్కములను వీణావతికి చెల్లించి ఆ రత్నహారాన్ని స్వీకరించేలా ఒప్పించింది.

కోట్ల విలువైన రత్నహారాన్ని కేవలం పదివేల నిష్కములకే ఇచ్చివచ్చావని తల్లి లీలావతి కోపగించగా, రాజపుత్రిక రహస్యంగా ఇచ్చిన హారం తమ వద్ద ఉంటే రాజభటుల వల్ల ప్రమాదం రావచ్చునని, రాకుమారుడికి ఇవ్వడమే వివేకవంతమైన నిర్ణయమని వీణావతి సమాధానమిచ్చింది. దాంతో తల్లి శాంతించింది.