విజయభాస్కరుని పరోపకార గుణం మరియు మంజువాణి కపటం

విజయభాస్కరుడు తన తల్లి చారుమతితో కలిసి అడవి మార్గాన ప్రయాణిస్తూ చిత్రకూటమనే అగ్రహారానికి చేరాడు. అలసటతో ఉన్న తల్లిని చూసి, అక్కడి పేద బ్రాహ్మణుడైన దేవభట్టు ఇంటికి వెళ్లి ఆతిథ్యం కోరాడు. దేవభట్టు ఇల్లాలు వారిని సాదరంగా ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టి ఆదరించింది. ఆ ఇంట ఎనిమిదిమంది కుమారులుండగా, గుణసాగరుడనే చిన్నవాడు చదువురానివాడై సోదరుల నిరాదరణకు గురవుతున్నాడని చారుమతి తెలుసుకుంది. విజయభాస్కరుడు వారి దారిద్ర్యాన్ని చూసి జాలిపడ్డాడు.

రాత్రి ఇంటికి వచ్చిన దేవభట్టు భార్యతో రత్నకూటాన్ని పాలించే చంద్రావలోక మహారాజు కథను చెప్పాడు. వేటకు వెళ్లిన ఆ రాజు ఇందీవరప్రభ అనే కన్యను గాంధర్వ వివాహం చేసుకుని వస్తుండగా, జ్వాలాముఖుడనే బ్రహ్మరాక్షసుడు అడ్డగించాడు. తన ప్రాణాలు దక్కాలంటే పదహారేళ్ల బ్రాహ్మణ బాలుడిని తల్లిదండ్రులు స్వయంగా పట్టుకోగా బలి ఇవ్వాలని రాక్షసుడు షరతు విధించాడు. రాజు మంత్రి ఆలోచనతో ఇరవై బారువల బంగారంతో నవరత్న ఖచిత విగ్రహాన్ని చేయించి, తమ కుమారుడిని బలికి సమర్పించినవారికి ఆ విగ్రహంతో పాటు నూరు గ్రామాలు ఇస్తామని దానపట్టం చాటించారు.

ఆ వార్త విన్న దేవభట్టు, తమ చదువురాని కుమారుడైన గుణసాగరుడిని బలి ఇచ్చి ఆ సంపద పొందాలని భార్యతో రహస్యంగా మాట్లాడాడు. ఆమె ఎంతమాత్రం అంగీకరించలేదు. తల్లిదండ్రుల సంభాషణ విని భయపడిన గుణసాగరుడు తెల్లవారుజామునే విజయభాస్కరుడి వద్దకు వెళ్లి రోదిస్తూ మొరపెట్టుకున్నాడు. దీనులను రక్షించడమే పరమధర్మమని నమ్మిన భాస్కరుడు, గుణసాగరుని ప్రాణాలు కాపాడేందుకు తానే దేవభట్టు కుమారుడిగా నటిస్తూ రాక్షసుడికి బలికావడానికి సిద్ధపడ్డాడు.

చంద్రావలోక మహారాజు విజయభాస్కరుడిని అలంకరించి అరణ్యంలోని రావిచెట్టు వద్దకు తీసుకువెళ్లి, అగ్నిహోత్రం సమక్షంలో బలి ఇవ్వబోయాడు. ఆ సమయంలో భాస్కరుని ముఖంలో వెల్లివిరిసిన చిరునవ్వును, పరమానందాన్ని చూసి జ్వాలాముఖుడు ఆశ్చర్యపోయి రాజును నిలువరించాడు. నిజం తెలుసుకున్న రాక్షసుడు, భాస్కరుడు విక్రమార్కుని మనుమడని, అతని అద్భుతమైన త్యాగగుణాన్ని గుర్తించి సంతోషించి, ఇకపై జీవహింస చేయబోనని శపథం చేసి వెళ్లిపోయాడు. చంద్రావలోకుడు విగ్రహాన్ని, వంద గ్రామాలనూ దేవభట్టుకు సమర్పించి భాస్కరుడిని ఘనంగా సత్కరించాడు.

అనంతరం విజయభాస్కరుడు తల్లితో కలసి శోభావతీ నగరానికి చేరుకుని, యశస్కరుడనే మహారాజు వద్ద నెలకు నూరు మాడల వేతనంతో అంతఃపుర రక్షక భటుడిగా చేరాడు. ఆ రాజు మూడవ భార్య అయిన మంజువాణి సుముఖుడనే మంత్రితో గుప్త సంబంధం కలిగి ఉండేది. భాస్కరుని అప్రమత్తమైన కావలి వల్ల వారి కలయికకు ఆటంకం కలిగింది. ఒకనాటి రాత్రి ఆమె భాస్కరుని అపురూప సౌందర్యానికి ముగ్ధురాలై, అతనిని మోహించి శృంగార చేష్టలతో ప్రలోభపెట్టడానికి యత్నించింది. నిర్మల శీలుడైన భాస్కరుడు ఆమెను కఠినంగా తిరస్కరించి, రాజపత్నిని తల్లిగా భావించాలని హెచ్చరించాడు.

కామోన్మాదంతో రగిలిపోయిన మంజువాణి భాస్కరునిపైకి విసిరిన కత్తి, అనుకోకుండా అక్కడే దాగి ఉన్న మంత్రి సుముఖుని గొంతుకు తగిలి అతడు మరణించాడు. తన తప్పును కప్పిపుచ్చుకునేందుకు మంజువాణి, ఆమె దాసి మదనమంజరిక కలిసి విజయభాస్కరుడే తనపై దాడి చేసి మంత్రిని చంపాడని రాజు వద్ద అబద్ధపు నింద మోపారు. స్త్రీ శీలానికి భంగం కలిగించకూడదనే ఉద్దేశంతో, అంతా ప్రారబ్ద కర్మ ఫలమని భావిస్తూ భాస్కరుడు ఆ నేరాన్ని తనపైనే వేసుకున్నాడు. రాజు అతనికి ద్వీపాంతర వాస శిక్ష విధించాడు.

రాత్రి మారువేషంలో తిరిగిన యశస్కరుడు ఒక వివేకవంతురాలైన స్త్రీ మాటల ద్వారా అనుమానం పెంచుకుని, ఆమెకే విచారణాధికారం అప్పగించాడు. ఆ సాధ్వి మంజువాణి అంతఃపురంలో మంత్రి లేఖలను కనుగొని, దాసిని నిలదీసి నిజాన్ని బయటపెట్టింది. పశ్చాత్తాపంతో కుమిలిపోయిన యశస్కరుడు మంజువాణిని శిక్షించి, భాస్కరుడిని వెనక్కి రప్పించడానికి దూతలను పంపాడు. అయితే ద్వీపాంతరానికి వెళ్లే మార్గంలో తుఫాను రాగా, తోటి ప్రయాణికుల ప్రాణాలను కాపాడేందుకు భాస్కరుడు సముద్రంలోకి దూకాడని నావికులు తెలియజేశారు. ఆ వార్తతో తీవ్ర విరక్తి చెందిన రాజు రాజ్యాన్ని విడిచి తీర్థయాత్రలకు వెళ్లిపోయాడు.