విజయభాస్కరుని దిగ్విజయం - హేమప్రభ, కలభాషిణుల పరిణయం

ప్రజలను రక్షించడం కోసం సముద్రంలో దూకిన విజయభాస్కరుడు స్పృహ వచ్చి చూసేసరికి మయుడు నిర్మించిన ఒక అద్భుత దివ్యభవనంలో ఉన్నట్లు గ్రహించాడు. అక్కడ నివసిస్తున్న జ్వాలాముఖి అనే రాక్షసిని, ఆమె పరిచారికల సంభాషణ ద్వారా ఆమె చేస్తున్న నరమేధాలను తెలుసుకున్నాడు. లోహధ్వజం ద్వారా వచ్చిన నరుడి చేతిలోనే తనకు మరణం సంభవిస్తుందని ఆమె జాతకం ద్వారా తెలుసుకుని భయపడుతుండగా, నిద్రిస్తున్న ఆ దుర్మార్గురాలిని భాస్కరుడు అక్కడే దొరికిన ఖడ్గంతో సంహరించి లోకోపకారం చేశాడు.

అనంతరం ఆ మందిరంలోని పార్వతీదేవి ఆలయం వద్దకు చేరిన భాస్కరుడు, అక్కడ హేమప్రభ అనే విద్యాధర కన్యను చూసి ముగ్ధుడయ్యాడు. జ్వాలాముఖి మనుమరాలైన హేమప్రభ తన అవ్వను చంపినవాడే తనకు భర్త అవుతాడన్న పూర్వనిర్ణయం ప్రకారం విజయభాస్కరుని వరించి గాంధర్వ పద్ధతిలో వివాహం చేసుకుంది. కొంతకాలం గడిచాక భూలోకంలోని తన తల్లిని చూడాలని భాస్కరుడు కోరగా, ఆమె నీటిలో మునిగి కోరిన చోటుకు చేరగల ఒక మంత్ర రత్నకంకణాన్ని ఇచ్చి వీడ్కోలు పలికింది.

శోభావతీ నగరానికి వచ్చిన భాస్కరుడికి యశస్కరుడు విరక్తుడై దేశాటనకు వెళ్లాడని, తన తల్లి కూడా విచారంతో వెళ్ళిపోయిందని తెలిసింది. తల్లిని వెతుకుతూ చంద్రప్రస్థ పురానికి చేరిన అతనికి, పూర్వం తాను దొంగల బారినుండి కాపాడిన కలభాషిణి అనే రాజపుత్రిక తననే పతిగా భావించి, మరొకరిని పెళ్ళాడక శ్రీశైలానికి సన్యాసినిగా బయలుదేరిన సంగతి, మదనకేతనుడనే కాముకుడు దాసీతో కలిసి ఆమెను మోసగించచూస్తున్న కుట్ర తెలిసింది.

భాస్కరుడు వారిని అనుసరించి వెళ్లి, అడవిలో కలభాషిణిని బలాత్కరించబోయిన మదనకేతనుడిని తరిమికొట్టి ఆమె శీలాన్ని కాపాడాడు. అనంతరం శ్రీశైలం చేరుకుని శివరాత్రి నాడు కోటితీర్థంలో దూకి ఆత్మహత్య చేసుకోబోయిన ఒక జోగురాలిని కాపాడగా, ఆమె తన కన్నతల్లి చారుమతేనని తెలిసి ఆనందించాడు. అక్కడే ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకుంటున్న యశస్కరుడు కూడా భాస్కరుడిని గుర్తించి క్షమాపణలు కోరాడు. కలభాషిణి కూడా అక్కడికి చేరగా, పెద్దల సమక్షంలో మల్లికార్జునస్వామి సాక్షిగా కలభాషిణి, భాస్కరుల వివాహం జరిగింది.

అయితే దాసీ ద్వారా భాస్కరుని రత్నకంకణాన్ని దొంగిలించిన మదనకేతనుడు, సముద్రమందిరానికి వెళ్లి హేమప్రభను మోసగించి చంద్రప్రస్థానికి తీసుకొచ్చాడు. కంకణం పోయి వెతుకుతున్న భాస్కరుడు వారిని కనిపెట్టి, మదనకేతనుడిని తరిమి హేమప్రభను కాపాడి అందరినీ ఒక్కచోటకు చేర్చాడు. ఆ తరువాత హేమప్రభ సాయంతో గిరిమస్తక అనే మహా రాక్షసిని రప్పించి, తన తండ్రి కీర్తికేతుడిని బంధించిన చంద్రగుప్తుని బంధించి తెప్పించాడు.

యథార్థం తెలుసుకున్న చంద్రగుప్తుడు సిగ్గుపడి భాస్కరుడికి క్షమాపణలు చెప్పి కలభాషిణితో ఘనంగా వివాహం జరిపించాడు. కీర్తికేతుడు పశ్చాత్తాపపడి పుత్రునికి ఉజ్జయిని రాజ్యాన్ని అప్పగించాడు. తిరుగు ప్రయాణంలో పూర్వం నిగమశర్మ కుటుంబాన్ని బంధించిన చోరులను శిక్షించి, వారిని విడిపించి ఉజ్జయిని చేరిన విజయభాస్కరుడు ధర్మబద్ధంగా రాజ్యపాలన చేశాడు.