పుష్పహాసుడు – రాజపుత్రి లలిత

సింధుగార నగర పాలకుడైన ధనంజయ మహారాజుకు సుందరకుడనే కుమారుడు, లలిత అనే కుమార్తె ఉండేవారు. ఒకనాడు గుహుడనే జాలరి తన పెంపుడు కుమారుడైన పుష్పహాసునితో పాటు ఒక చేప కడుపులో దొరికిన రత్నకంకణాన్ని కానుకగా తెచ్చాడు. అది తన పూర్వపు బంధువులకు చెందినదని గుర్తించిన రాజు, ఆ జాలరి కోరిక మేరకు పుష్పహాసుడికి రాజకుమారుడితో సమంగా సకల విద్యలు నేర్పించేందుకు రాజపాఠశాలలో చేర్పించాడు. పుష్పహాసుడు కొద్దికాలంలోనే సర్వశాస్త్రాలలో, అస్త్ర శస్త్రాలలో, అశ్వారోహణలో అద్భుత పాండిత్యం సాధించగా, యువరాజు సుందరకుడు మాత్రం విద్యాగంధం లేక అసూయ పెంచుకున్నాడు.

కొంతకాలానికి జాలరికి మరొక కంకణం దొరకగా, దానిని సమర్పించడానికి పుష్పహాసుడు రాజభవనానికి వెళ్లాడు. అంతఃపురంలో ఒంటరిగా ఉన్న లలితను ఆమె చెలికత్తె తిలక ద్వారా కలిసి ఆ కంకణాన్ని స్వయంగా ఆమె చేతికి తొడిగాడు. వారిద్దరూ పరస్పరం గాఢంగా అనురాగబద్ధులయ్యారు. అంతఃపురం నుండి బయటకు వస్తున్న పుష్పహాసుని చూసి యువరాజు సుందరకుడు నిరాధారంగా దూషించి ఆపబోగా, పుష్పహాసుడు ఒక్క పిడిగుద్దు గుద్ది తప్పించుకుపోయాడు. యువరాజు తీవ్రంగా దెబ్బతిన్నట్లు నటించి తండ్రికి ఫిర్యాదు చేయగా, పరిస్థితులు చక్కబడేవరకు పుష్పహాసుడు దేశాంతరానికి పయనమయ్యాడు.

పుష్పహాసుడు నిజానికి జాలరి కడుపున పుట్టలేదని, నదిలో దొరికిన తేజోవంతుడని రాజు విచారణలో వెల్లడైంది. మరోవైపు పుష్పహాసుడు తన ప్రయాణ మార్గాన్ని వివరిస్తూ పంపిన రహస్య లేఖను అందుకున్న లలిత, ఆ రాత్రివేళ చెలికత్తె తిలకతో కలిసి గుఱ్ఱమెక్కి అంతఃపురం గోడ దాటి బయల్దేరింది. అయితే మార్గమధ్యంలో వేగానికి తట్టుకోలేక తిలక గుర్రంపై నుండి జారిపడి అడవిలో తప్పిపోగా, ఆమెను వెదుకుతూ లలిత కూడా దారితప్పి ఒక మహారణ్యంలో చిక్కుకుపోయింది.

అడవిలో అలసిపోయిన లలితను గోవిందుడనే బ్రహ్మచారి చూసి తన ఇంటికి ఆహ్వానించి భోజనం పెట్టాడు. ఆమెను వివాహం చేసుకోవాలని కలలుగంటున్న ఆ బ్రహ్మచారితో లలిత ఉపాయంగా తన గుర్రాన్ని తెప్పించుకుంది. అనంతరం చేతి కంకణాన్ని ఇచ్చి సమీప పట్టణంలో విక్రయించమని పంపగా, రాజముద్ర ఉన్న కంకణాన్ని చూసిన భటులు అతడిని బంధించి రాజు ముందు ప్రవేశపెట్టారు.

ఇంతలోనే ఆ బ్రహ్మచారి ఇంటనుండి గుర్రమెక్కి పారిపోయిన లలితను మార్గంలో కొందరు దొంగలు అడ్డగించారు. వారిని లలిత తన సమయస్ఫూర్తితో బోల్తా కొట్టించింది. తన చేతి కర్రను విసిరి, దాన్ని ముందుగా తెచ్చిన వారినే పెళ్లి చేసుకుంటానని చెప్పి వారు పరుగు తీసిన సమయంలో గుర్రాన్ని వేగంగా అదిలించి తప్పించుకుంది. అనంతరం ఆ దొంగలు భటులకు చిక్కగా, రాజు బ్రహ్మచారిని, దొంగలను విచారించి ద్వీపాంతర వాసశిక్ష విధించి తన కుమార్తె జాడ కోసం గాలింపు ముమ్మరం చేశాడు.