వింధ్యకూట రాజకుటుంబ పునఃసమాగమం

రాజభటుల బారి నుండి తప్పించుకునే క్రమంలో పుష్పహాసుడు సమీపంలోని వజ్రదత్తుడనే వర్తకుని ఇంటి పెరటిలోని మల్లెపందిరిపైకి దూకాడు. అక్కడ పూలు కోస్తున్న వజ్రదత్తుని కుమార్తె వజ్రమాల, అతని అందచందాలను చూసి మోహపరవశురాలైంది. తన భర్త దూరదేశమైన అమరావతీ నగరానికి వ్యాపార నిమిత్తం వెళ్లాడని చెబుతూ, పుష్పహాసునిపై తన అనురాగాన్ని వ్యక్తపరిచింది. పుష్పహాసుడు ఆమె మనోభావాన్ని గ్రహించి, మగనాలైన స్త్రీ పరపురుషుని కాంక్షించడం ధర్మవిరుద్ధమని భావించాడు. అయినప్పటికీ సమయస్ఫూర్తితో ఆమెకు కోపం తెప్పించకుండా, రాజభటులు తనను వెతుకుతున్నారని, వారి నుండి రక్షించి అమరావతికి తీసుకువెళ్లాలని కోరాడు.

వజ్రమాల రాజభటులకు లంచమిచ్చి పుష్పహాసుని తన భవనంలోని మేడపై దాచింది. రాత్రివేళ పుష్పహాసునితో ఏకాంతంగా గడపాలని ప్రయత్నించగా, అతడు ఆమెతో పాండిత్య చర్చను ప్రారంభించాడు. ఆమె చదివిన గ్రంథాలలోని పతివ్రతా ధర్మాలను, భర్త దేశాంతరంలో ఉన్నప్పుడు స్త్రీ ఎలా ప్రవర్తించాలో వివరించే శ్లోకాలను ఆమె చేతే చదివించి సున్నితంగా హెచ్చరించాడు. అనంతరం రాజభటుల తనిఖీల నుండి తప్పించుకోవడానికి పుష్పహాసుడు జగన్మోహిని వంటి స్త్రీవేషం ధరించి, వజ్రమాలతో కలిసి ఓడ ప్రయాణానికి సిద్ధమయ్యాడు.

సముద్రంలో ప్రయాణిస్తున్న ఓడ భీకరమైన గాలివానకు గురై బద్దలైపోగా, పుష్పహాసుడు, వజ్రమాల, ఆమె తల్లి ఒక దీవి ఒడ్డుకు కొట్టుకువచ్చారు. అక్కడ దొంగలు వారి సర్వస్వాన్ని దోచుకోగా, ఆ ప్రాంతం యవనద్వీపమని తెలుసుకున్నారు. ఆ దేశంలో ఇతర ప్రాంతాల నుండి ప్రవాస శిక్షకు పంపబడే ఖైదీలను పర్యవేక్షించే అధికారి వరుణదత్తుడు దయార్ద్ర హృదయంతో ఈ ముగ్గురిని కాపాడి తన ఇంటికి తీసుకువెళ్లి ఆశ్రయమిచ్చాడు.

వరుణదత్తుని భార్య వసంతసేన వారికి సకల మర్యాదలు చేసి, తన వృత్తాంతాన్ని వివరించింది. తన తండ్రి శూరసేనుడని, పూర్వస్మృతిని కోల్పోయిన వరుణదత్తుడు సముద్రతీరంలో గాయాలతో దొరకగా తన తండ్రి రక్షించి తనకు ఇచ్చి వివాహం చేశాడని తెలిపింది. ఒకనాడు వసంతసేన అనుమతితో వీరు నగర విహారానికి వెళ్లగా, స్త్రీవేషంలో ఉన్న పుష్పహాసుని చూసి ఆ నగరపు యువ సుల్తాను తీవ్రంగా మోహించాడు. ఆమెను తనకు ఇచ్చి వివాహం చేయాలని, లేనిపక్షంలో బలాత్కారంగానైనా తీసుకుంటానని సుల్తాను వరుణదత్తునికి వర్తమానం పంపాడు.

ఈ సంకటాన్ని తప్పించడానికి పుష్పహాసుడు తానే సుల్తాను అంతఃపురానికి వెళ్లడానికి అంగీకరించాడు. పెళ్లితంతు ముగిసి ఏకాంత మందిరంలో సుల్తాను సమీపించగానే, పుష్పహాసుడు భయంకరమైన గర్జన చేస్తూ తన నిజరూపమైన పరాక్రమ పురుషత్వాన్ని ప్రదర్శించి, సుల్తాను గొంతు పట్టుకుని కత్తితో బెదిరించాడు. తీవ్ర భయాందోళనలకు గురైన సుల్తాను ప్రాణభిక్ష పెట్టమని వేడుకుంటూ, ఎప్పటికీ ఆమె జోలికి రానని ఒప్పుకున్నాడు. మరుసటి రోజు ఉదయమే పుష్పహాసునికి అనేక బహుమతులు, కానుకలు ఇచ్చి వరుణదత్తుని ఇంటికి సగౌరవంగా పంపించివేశాడు.

అదే సమయంలో వింధ్యకూట నగరంలో తప్పిపోయిన రాణి గంధర్వదత్త, ఆమె చెలికత్తె తిలక, పుష్పహాసుని వెతుకుతూ పురుషవేషం ధరించిన లలిత... దైవవశాత్తు అపరాధులుగా భావించబడి ఆ యవనద్వీపానికి ఖైదీలుగా పంపబడ్డారు. ఉద్యానవనంలో వారి దీనస్థితిని చూసిన వసంతసేన కనికరించి వారిని తన ఇంటికి పిలిపించి భోజనం పెట్టింది. మరోవైపు ఖైదీగా వచ్చిన గోవిందుడనే బ్రాహ్మణుడు చెప్పిన మాటల ద్వారా, వరుణదత్తునికి గతం గుర్తుకువచ్చింది. తాను వింధ్యకూట రాజైన మణికుండలుడనని, గంధర్వదత్త తన భార్య అని, పుష్పదంతుడు తన కుమారుడని గుర్తుతెచ్చుకుని విలపించాడు.

తిలక సమక్షంలో గంధర్వదత్త, మణికుండలుడు ఒకరినొకరు గుర్తించి ఆనందబాష్పాలు రాల్చారు. అనంతరం స్త్రీవేషంలో ఉన్న పుష్పహాసుడే తమ ప్రియపుత్రుడైన పుష్పదంతుడని, పురుషవేషంలో ఉన్న వ్యక్తి రాజకుమారి లలిత అని తిలక తెలియజేయడంతో ఆ కుటుంబమంతా పరమానందభరితమైంది. విధి ఎంతటి విచిత్రమైనదో తలచుకుని అందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.

ఆ సమయంలో ఆకాశం నుండి కుబేరుని దూత ఒక దివ్య మంచాన్ని మోసుకుంటూ దిగివచ్చాడు. నూరేళ్ల కొకసారి జరిగే నిధి పూజా మహోత్సవంలో అత్యంత సౌందర్యవంతులైన దంపతులను తీసుకురమ్మని కుబేరుడు ఆజ్ఞాపించగా, తాను వింధ్యకూటంలో నిద్రిస్తున్న మణికుండలుని కుటుంబాన్ని మంచంతో సహా తీసుకువెళ్తుండగా పెనుగాలికి వారు చెల్లాచెదురై పడిపోయారని, నారద మహర్షి శాపోపశమనం సూచించడంతో ఇప్పుడు వారిని చేర్చానని వివరించాడు.

మణికుండలుడు యవన సుల్తానుకు వీడ్కోలు పలికి, వజ్రమాలను ఆమె భర్త వద్దకు సురక్షితంగా పంపి, తమ కుటుంబంతో కలిసి దేవదూత తెచ్చిన విమానసదృశ్య మంచంపై వింధ్యకూట నగరానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ ధనంజయ మహారాజు సమక్షంలో పుష్పహాస లలితల వివాహం వైభవంగా జరిగింది. కుబేరుడు పంపిన అమూల్యమైన నవరత్నమాలను ధరించి పుష్పహాసుడు రాజ్య పట్టాభిషిక్తుడై ధర్మపాలన సాగించాడు.