కళావతి చతురంగ విజయము - దేవగుప్తుని ప్రజ్ఞ

కళానిలయుని కుమార్తెయైన కళావతి యక్షిణీ ప్రభావం చేత అంతఃపురం నుండి దూరదేశపు కారడవిలో పడిపోయింది. ఉదయాన్నే మేల్కాంచి చూసిన ఆమె, తాను అరణ్యంలో ఒంటరిగా ఉండటం గమనించి దిక్కుతోచక ఒక చెట్టునీడన కూర్చుండిపోయింది. ఆ సమయంలో తిరిపెము ముగించుకుని వస్తున్న సదాచారి అనే పేద బ్రాహ్మణుడు ఎండవేడికి అలసి ఆ చెట్టు వద్దకు వచ్చాడు. అక్కడ సర్వాలంకార భూషితురాలై ఉన్న కళావతిని చూసి, ఆమె బ్రహ్మరాక్షసి అని భయపడి పారిపోవడానికి యత్నించాడు.

కళావతి అతని భయాన్ని పోగొడుతూ, తాను శ్రీకృష్ణదేవరాయల కుమార్తెనని, ఏ కారణం చేతనో అడవికి చేరానని తెలిపింది. తనను స్వస్థలానికి చేరిస్తే తగిన పారితోషికం ఇప్పిస్తానని చెప్పి, తన ఆభరణాలన్నీ అతనికి అప్పగించింది. సదాచారి ఆమెను తన ఇంటికి తీసుకువెళ్లగా, అతని గయ్యాళి భార్య ఆ నగలపై దురాశ పడింది. రాజకుమార్తెను తిరిగి అప్పగిస్తే నగల గుట్టు బయటపడుతుందని భావించి, ఆమెను అడవిలోని నూతిలో పడవేసి రమ్మని భర్తకు ఆజ్ఞాపించింది.

భార్య మాటకు వెరచిన సదాచారి కళావతిని భుజంపై మోసుకుంటూ అడవిలో తిరిగాడు. కానీ ఆ అమాయక బాలికను చంపడానికి అతని మనసొప్పలేదు. బావిలో తోయలేక, గొంతు నులమలేక, బండరాయితో మోదలేక ఎటూ తేల్చుకోలేక ఆమెను మోస్తూనే కుముద్వతీ నగరానికి చేరుకున్నాడు. అక్కడ రాజపుత్రిక కౌముదితో చదరంగం ఆడి గెలిచినవారికి పదివేల మాడల బహుమతి లభిస్తుందని, ఓడినవారికి ఉరిశిక్ష పడుతుందని ఉన్న ప్రకటనను వారు చూశారు.

చదరంగంలో తనకున్న ప్రావీణ్యాన్ని నమ్మి కళావతి ఆ పోటీలో పాల్గొనడానికి సిద్ధపడింది. సదాచారి ఆమెకు 'కళావంతుడు' అనే పేరుతో పురుష వేషం వేసి రాజసభకు తీసుకువెళ్లాడు. పందెం ప్రకారం కౌముదితో తలపడిన కళావంతుడు వరుసగా మూడు ఆటలలోనూ అద్భుతమైన ఎత్తులతో ఆమెను ఓడించాడు. ఆపై శాస్త్రవాదంలో కూడా సమస్త సందేహాలకు సమాధానమిచ్చి కౌముదిని నిరుత్తరురాలిని చేసి పదివేల మాడల పారితోషికాన్ని గెలుచుకున్నాడు.

అనంతరం సత్రంలో కొందరు బ్రాహ్మణులు కళావంతుని విద్యాపాండిత్యాలను పొగుడుతుండగా, హరిశర్మ అనే పండితుడు దేవగుప్తుని ఘనతను వారికి వివరించాడు. పాండ్యరాజు మలయధ్వజుని ఆస్థానంలో రాయలవారి పండితుల వేషంలో వచ్చిన వారిని పదహారేళ్ల దేవగుప్తుడు శాస్త్రవాదంలో ఎలా ఓడించాడో తెలిపాడు. ఆ దేవగుప్తుని గెలిచినవారికి మూడు అగ్రహారాలు లభిస్తాయని తెలియడంతో, సదాచారి కళావంతుని వెంటబెట్టుకుని మధురాపురానికి పయనమయ్యాడు.

మధురాపురంలో దేవగుప్తుని కోసం విచారించగా, అతను కుముద్వతీ నగరంలో రాజపుత్రిక కౌముదిని మదపుటేనుగు బారినుండి అద్భుతమైన పరాక్రమంతో కాపాడిన వార్త వెల్లడైంది. చివరకు మధురాపురంలో దేవగుప్తుడు, కళావంతుల మధ్య మూడు రోజుల పాటు తీవ్రమైన శాస్త్రవాదం జరిగింది. ఆ వాదంలో దేవగుప్తుడు విజయం సాధించగా, కళావంతుడు అతని ప్రతిభను మనస్ఫూర్తిగా ప్రశంసించాడు. వారిరువురూ పరస్పర గౌరవంతో మైత్రిని పెంపొందించుకున్నారు.