గదాధరుని కలయిక - మృగదత్తుని ప్రయాణం

విద్య నేర్చుకోవడం వల్ల కలిగిన విజ్ఞానాన్ని తలచుకుంటూ మృగదత్తుడు ఎంతో సంతోషించాడు. నాలుగు నెలల్లోనే చదవడం, రాయడం నేర్చుకోవడంతో పరిచారిక రాసిచ్చిన ఉత్తరంలోని రహస్యం అతనికి బోధపడింది. తన తల్లిదండ్రులు రామదుర్గ నగరానికి చెందిన కుముదాంగదునితో సంబంధం ఉన్నవారని గ్రహించి, వారిని కలుసుకునేందుకు ఆర్యవేషంలో ప్రయాణమయ్యాడు.

దారిలోని ఒక సత్రంలో భోజనం చేస్తుండగా గదాధరుడనే బ్రాహ్మణుడు అతనికి తారసపడ్డాడు. మాటల సందర్భంలో గదాధరుడు తాను గురుదత్తుని మిత్రుడనని, పద్మిని, గురుదత్తుల కోసం వెతుకుతున్నానని తెలిపాడు. మృగదత్తుడు చూపిన లేఖలోని చేతిరాతను చూసి అది పద్మినిదేనని గుర్తించి, రామదుర్గంలో రాజభటుల నిఘా తీవ్రంగా ఉన్నందున ప్రచ్ఛన్నంగా వెళ్లాలని నిర్ణయించుకున్నారు.

రామదుర్గం చేరుకుని కాపలాదారుల కన్నుగప్పి కుముదాంగదుని ఇంట ప్రవేశించారు. గదాధరుడు ఆ బాలుడు పద్మిని కుమారుడైన మృగదత్తుడని తెలపగా కుముదాంగదుడు, అతని భార్య అమితానందంతో మనుమడిని కౌగిలించుకుని కన్నీరు మున్నీరయ్యారు. తాము పడిన కష్టాలనూ, తల్లి రాసిచ్చిన లేఖనూ మృగదత్తుడు వారికి వివరించాడు.

అయితే వారి సంభాషణలు ఆ మేడలో అమర్చిన ధ్వనిగ్రాహిణి యంత్రంలో అసంపూర్ణంగా నమోదయ్యాయి. దాని ఆధారంగా రాజప్రతినిధి వారిని నేరస్థులుగా భావించి బంధించి, చక్రవర్తి గజేంద్రవాహనుని వద్దకు తరలించడానికి భటులను పురమాయించాడు.

మార్గమధ్యంలో గదాధరుడు తన వాక్చాతుర్యంతో భటులను ఒప్పించి, ఉశీనర నగరంలోని మృగదత్తుని మరో తాత రత్నాకరుని వద్దకు తీసుకెళ్లేలా చేశాడు. రత్నాకరుడు వారిని విడిపించేందుకు భటులకు ఏభై వేల దీనారాలు సమర్పించాడు. ఆ లంచానికి లొంగిన భటులు, అసలు ముగ్గురికీ బదులుగా రత్నాకరుని సేవకులను ముగ్గురిని ఖైదీలుగా తీసుకెళ్లడానికి అంగీకరించారు.

రహస్యం బయటపడే ప్రమాదం ఉన్నందున గదాధరుడు, మృగదత్తుడు రత్నాకరుని వీడి మృగదత్తుడు పెరిగిన కోయపల్లెకు వెళ్లారు. అక్కడ తన పెంపుడు తండ్రిని కలిసి కొంత ధనమిచ్చి సంతోషపెట్టాడు. అయితే గజేంద్రవాహనుని ఆజ్ఞ మేరకు మృగదత్తుని కోసం గాలిస్తున్న రాజభటులు ఒక కోయవాని ద్వారా అతని ఆచూకీ తెలుసుకుని బంధించారు.

భటులు వారిని ఉదయార్కుని వద్దకు తీసుకువెళ్లగా, రత్నాంగి నేరారోపణల వివాదాన్ని తేల్చడానికే గజేంద్రవాహనుడు మృగదత్తుని రప్పించాడని రాజు తెలిపాడు. చక్రవర్తి సభలో న్యాయాన్ని నిరూపించుకోవాలని సూచిస్తూ ఉదయార్కుడు వారిని విద్యానగరానికి పంపించాడు.