యమున ప్రజ్ఞ - సురస వంచన

దేవవర్మ మహారాజు కొలువుకూటంలో సురస, అల్పుడు, అగ్నివర్మల నడుమ నడుస్తున్న వివాదం ఎటూ తేలలేదు. సురస మాటలలో పరస్పర విరుద్ధ విషయాలుండగా, పరమ విద్వాంసుడైన అల్పుడు నిర్భయంగా నేరాన్ని తనపై వేసుకుంటున్నాడు. అగ్నివర్మ తన గౌరవానికి భంగం కలుగుతోందని వాదించాడు. ఎవరిది నిజమో ఎవరిది అబద్ధమో తేల్చలేకపోయిన దేవవర్మ, తదుపరి విచారణను మరుసటి రోజుకు వాయిదా వేసి సభను చాలించాడు.

ఈ క్లిష్టమైన వివాదంలో నిజాన్ని ప్రత్యక్షంగా నిరూపించిన వారికి వేయి దీనారాలు బహుమానంగా ఇస్తానని రాజు ప్రకటించాడు. ఆ ప్రకటన పత్రికను చూసిన రాజకుమారి యమున, తన చెలికత్తె వినత ద్వారా అల్పుడు మన్మథుని వంటి సౌందర్యవంతుడని, సురస అందగత్తె అయినా అతని తేజస్సు ముందు నిలవలేదని తెలుసుకుంది. వారి రూపరేఖలను విచారించిన పిమ్మట, సురసయే అతడిని మోహించి అసత్యారోపణలు చేసివుంటుందని యమున అనుమానించింది.

యమున తన తండ్రి అయిన దేవవర్మ వద్దకు వెళ్లి, ప్రత్యక్షంగా నిజం నిరూపించేందుకు ఒక ఉపాయం చెప్పింది. దాని ప్రకారం ప్రధానమంత్రి న్యాయసభలో ఒక ప్రకటన చేశాడు. తీర్పు వచ్చేవరకు పది రోజులపాటు సురస, అల్పుడు పగటివేళ ఒకే దివ్యభవనంలోని పక్కపక్క గదుల్లో ఉండాలని, రాత్రుళ్లు ఎవరి ఇంటికి వారు వెళ్లవచ్చని ఆజ్ఞాపించారు. అగ్నివర్మ దీనిని తీవ్రంగా నిరసించినప్పటికీ రాజశాసనం ముందు తలవంచక తప్పలేదు.

మరుసటి రోజు సురసను సర్వభోగాలతో కూడిన గదిలో ఉంచారు. రెండు మూడు రోజులు ఆ వినోదాలను అనుభవించిన తర్వాత, సురస గోడకున్న ఒక గవాక్షం తెరిచి చూసింది. పక్కగదిలో ధ్యాననిమగ్నుడై కూర్చున్న అల్పుని చూసి ఆమె మదిలో కామం రేకెత్తింది. ఆమె అల్పుడిని సమీపించి, తన నగలన్నింటినీ ఇచ్చివేస్తానని, ఇద్దరం దేశాంతరం వెళ్లిపోదామని ప్రార్థించింది. తానొకప్పుడు కోరినప్పుడు కాదన్నందుకే అతనిపై నేరం మోపానని నిజం ఒప్పుకుంది.

కానీ అల్పుడు ఆమె మాటలను నిర్ద్వంద్వంగా తిరస్కరించాడు. పరస్త్రీని కామించడం పాపమని, తనను తల్లిగా భావిస్తానని, ప్రాణం పోయినా ధర్మాన్ని వీడనని హెచ్చరించాడు. సురస వివిధ శ్లోకాలు చదువుతూ అతడిని ప్రలోభపెట్టడానికి యత్నించినా, అల్పుడు ఏమాత్రం చలించక ముఖం తిప్పుకుని వెళ్లిపోయాడు. దీనితో తీవ్రమైన పరాభవం, ఆగ్రహం చెందిన సురస అతనిని ఎలాగైనా కఠినంగా శిక్షించాలని కుయుక్తి పన్నింది.

సాయంత్రం కాగానే తండ్రి అగ్నివర్మ ఆమెను ఇంటికి తీసుకువెళ్లడానికి రాగా, సురస భోరున ఏడుస్తూ నాటకమాడింది. అల్పుడు కిటికీలోంచి తనను చూసి దుర్భాషలాడి రాళ్లు రువ్వబోయాడని అబద్ధాలు చెప్పి తండ్రిని రెచ్చగొట్టింది. అగ్నివర్మ అల్పునిపై తీవ్ర ఆగ్రహం వ్యక్తం చేస్తూ రాజు వద్దకు ఫిర్యాదు చేసేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. అయితే ఈ మొత్తం దృశ్యాన్ని చాటుగా గమనించిన యమున, రాజు దేవవర్మ సమక్షంలో సురస కపటత్వాన్ని, అల్పుని నిష్కళంక శీలాన్ని ప్రత్యక్షంగా నిరూపించింది.