వైకుంఠ వివాదము - పుండరీకుని జననము

గంధర్వరాజైన చిత్రరథుని వ్యథను తొలగిస్తూ నారద మహర్షి, పరమేశ్వరుని ఆజ్ఞను ఎవరూ మార్చలేరని, కుమార్తెల ద్వారానే వంశానికి శాశ్వత కీర్తి, ఉత్తమలోక ప్రాప్తి కలుగుతాయని ఊరడించాడు. చిత్రరథుడు తాను ప్రతిష్టించిన శివలింగాన్ని నిత్యం ఆరాధిస్తూ ప్రశాంతంగా జీవించసాగాడు.

వైకుంఠంలో ప్రతి సంవత్సరం కార్తిక శుద్ధ ఏకాదశి నాడు శ్రీమన్నారాయణుడు యోగనిద్ర నుండి మేల్కొనే మహోత్సవం వైభవంగా జరుగుతుండేది. దేవతలు, మహర్షులు ఆ వేడుకను వీక్షించడానికి తరలివచ్చారు. మునిపత్నులు లక్ష్మీదేవిని దర్శించుకోగా, ఆమె అనసూయ, అరుంధతి, లోపాముద్రల పాతివ్రత్య మహిమలను మిక్కిలి గౌరవించి పూజించింది. శృంగార వేషభూషణాలతో విలాసంగా ఉన్న అహల్య, తారలను చూసి లక్ష్మీదేవి వారు రాజభోగాలు అనుభవిస్తున్నారని నర్మగర్భంగా పలికింది. ఆ మాటలు తమ పూర్వపు ఇంద్ర, చంద్రుల వృత్తాంతాలను ఎత్తిపొడవడమేనని భావించిన అహల్యా తారలు అవమానభారంతో, కోపంతో అక్కడి నుండి నిష్క్రమించారు.

విడిదికి చేరిన అహల్యా తారలు తమ భర్తలైన గౌతమ, బృహస్పతులతో లక్ష్మీదేవి తమను అవమానించిందని లేనిపోని మాటలు చెప్పారు. వారికి ఇంద్రచంద్రులు కూడా తోడై ఆగ్రహాన్ని రగిలించారు. దాంతో వారు ఉత్సవానికి రాకుండా ఉండిపోయారు. సభలో పురోహితుడైన బృహస్పతి తదితరులు లేకపోవడం చూసి అందరూ కలవరపడుతుండగా, నారదుడు ప్రవేశించి జరిగిన కలహాన్ని, వారి అసంతృప్తిని సభకు నివేదించాడు.

ఆ మాటలు విన్న పరమేశ్వరుడు మహోత్సవ సమయంలో అహంకారంతో ప్రవర్తించిన ఇంద్రచంద్రులను మానవలోకంలో జన్మించి కష్టాలు పడాలని శపించాడు. పార్వతీదేవి శ్రీదేవితో కలహించిన అహల్యా తారలను పుడమిపై జన్మించమని శపించింది. లక్ష్మీదేవి వారికి ఆ జన్మలోనూ ఇంద్రచంద్రుల సాహచర్యమే లభిస్తుందని, భర్తలే అందుకు సహకరిస్తారని పేర్కొంది. అంతట శ్రీమన్నారాయణుడు శాంతింపజేస్తూ, వారికి పుత్రసంతానం కలగగానే శాపవిముక్తి కలుగుతుందని, లోకరక్షణ దృష్ట్యా చంద్రుని అంశ మాత్రమే శాపానికి గురవుతుందని శాపోపశమనం అనుగ్రహించాడు.

పిమ్మట నారదుడు గౌతమ బృహస్పతుల వద్దకు వెళ్లి లక్ష్మీదేవి పలికిన శాప విశేషాలను తెలిపాడు. తీవ్రాగ్రహం చెందిన గౌతముడు, తాపసులను అవహేళన చేసినందుకు లక్ష్మీదేవి కూడా ఒక మునీంద్రుని వల్ల పుత్రుడిని పొంది అపకీర్తి పాలవుతుందని ప్రతిశాపం ఇచ్చాడు. బృహస్పతి తమ భార్యలు అధోలోకంలో జన్మించాలని పలికాడు. నారదుడు విధి విధానాన్ని ఎవరూ తప్పించలేరని వారికి నచ్చజెప్పాడు.

కొంతకాలానికి దేవలోకంలో శ్వేతకేతు మహర్షి మందాకినీ నదిలో పూజార్థం తామరపువ్వులు కోస్తుండగా, గౌతముని శాపవశాన లక్ష్మీదేవి అతనిని చూసి మోహించింది. వారి సంకల్ప మాత్ర దర్శనంతో సహస్రదళ పద్మంలో ఒక దివ్యబాలుడు జన్మించాడు. లక్ష్మీదేవి ఆ శిశువును శ్వేతకేతునికి అప్పగించి, శాపవిముక్తురాలై లజ్జతో అంతర్థానమైంది. తామరలో జన్మించినందున ఆ బాలునికి శ్వేతకేతుడు 'పుండరీకుడు' అని నామకరణం చేసి పెంచసాగాడు. అదే సమయంలో గౌతమ మహర్షి శాపవశాత్తు దేవలోకంలో కపింజలుడనే బాలుడిగా జన్మించి, విద్యాభ్యాసం కోసం శ్వేతకేతుని ఆశ్రమానికి చేరి పుండరీకునికి ప్రాణమిత్రుడయ్యాడు.