విచిత్ర శుకము - రాజసభ ప్రవేశము

ఒక పామరుడు తలపై వింతైన శిఖ కలిగి మానవభాష మాట్లాడే అపురూపమైన చిలుకను పట్టుకున్నాడు. పుట్టింటికి వెళ్లిన తన గర్భిణి భార్యకు కానుకగా ఇవ్వాలని నిశ్చయించుకుని, దానిని ఎవరికీ ఇవ్వనని పంజరంలో దాచుకున్నాడు. ఆ చిలుకను ఎలాగైనా సాధించాలనుకున్న వసంతశీలుడు అర్ధరాత్రి దొంగిలించడమా లేక బలవంతంగా లాక్కోవడమా అని ఆలోచిస్తుండగా, ఆ చిలుక పెద్దగా నవ్వి దైవయోగం, మృత్యువుల గురించి విద్వత్పద్యాలను పఠించింది.

పక్షి మనుషుల్లా మాట్లాడటం, నవ్వడం చూసి ఆ పామరుడు అది పిశాచమని భయకంపితుడై పరుగుతీశాడు. వసంతశీలుడు అతడిని వారించి భయపడవద్దని చెప్పినప్పటికీ, వాడు ప్రాణభయంతో కేకలు వేస్తూ పారిపోయాడు. దీంతో ఆ వింత చిలుక సులభంగా వసంతశీలుడి వశమైంది.

ఆ రాత్రి వసంతశీలుడు ఆ చిలుకతో సంభాషించాలని భావించగా, అది అతనితో ధర్మము, దయ, ఆర్తత్రాణపరాయణత్వాల గురించి హితవు పలికింది. రాజుల కొలువులలో ఉండే పరిక్లేశాలను, భయాలను వివరిస్తూ, తనను పంజరంలో బంధించి రాజులకు అప్పగించవద్దని, స్వేచ్ఛగా వనాలలో విహరించేందుకు విడిచిపెట్టమని వేడుకుంది.

చిలుక సమయోచిత విజ్ఞానపు మాటలకు లొంగిపోతే దయతో దానిని విడిచిపెట్టాల్సి వస్తుందని, తద్వారా ప్రభువుకు అపురూప కానుకను సమర్పించే ప్రయత్నం వ్యర్థమవుతుందని గ్రహించిన వసంతశీలుడు మారుమాట్లాడకుండా మౌనం వహించాడు.

మరునాడు ఉదయమే వసంతశీలుడు ఆ పక్షిని తీసుకుని నందావట నగరానికి చేరుకున్నాడు. దానికి ఒక మణిమయ పంజరాన్ని సిద్ధం చేయించి, ప్రభువు సమక్షంలోనే దానిని ప్రదర్శించాలని నేరుగా రాజసభకు తీసుకువెళ్లాడు.

రాజుగారి అనుమతితో రత్నపంజరాన్ని సభలో ఉంచగా, ఆ చిలుక మహారాజును మన్మథుడు, ఇంద్రుడు, నారాయణుడి సుగుణాలతో పోలుస్తూ శ్లోకరూపంలో ప్రశంసించింది. పక్షి పలికిన మధురమైన, వైదుష్యభరితమైన రాజస్తుతికి రాజు ఆశ్చర్యచకితుడయ్యాడు.

శుకజాతికి విరుద్ధంగా శిఖను కలిగి ఉండటం, స్పష్టమైన మానవభాషలో విద్వత్కవితలను పఠించడం చూసిన మహారాజు ఆ చిలుక పూర్వాపరాలను తెలుసుకోవాలని ఆసక్తి వ్యక్తం చేశాడు. అప్పుడు ఆ చిలుక తాను సన్యాగిరి అరణ్యంలో జన్మించానని, తన వింత రూపాన్ని చూసి కన్నతల్లి విడిచిపెట్టగా శారది అనే వనదేవత తనను పోషించిందని తన వృత్తాంతాన్ని వివరించడం ప్రారంభించింది.