చిత్రశిఖుడనే వింత చిలుక వృత్తాంతం

సన్యాగిరి పరిసరాల్లోని దట్టమైన అరణ్యంలో ఒక మర్రిచెట్టు తొర్రలో జన్మించినట్లు ఆ చిలుక తన కథను మొదలుపెట్టింది. తాను గుడ్డు నుండి బయటకు వచ్చిన వెంటనే తలమీద ఒక విచిత్రమైన శిఖ ఏర్పడిందని, అది చూసి వింతపడిన స్వజాతి పక్షులే కాక కన్నతల్లి కూడా తనను వదిలేసి వెళ్లిపోయిందని చెప్పింది.

దిక్కుతోచని స్థితిలో అడవిలో పడివున్న తనను శారది అనే వనదేవత చేరదీసి ఆహారం అందించి కాపాడింది. రెక్కలు వచ్చి ఎగిరే శక్తి పెరిగేకొద్దీ, ఆ శిఖతో పాటే దైవానుగ్రహం వలన సమస్త శాస్త్రాలు, కావ్యాలు, లోకతత్త్వ విచారణ తదితర మానవ విజ్ఞానం అంతా తనకు స్వయంబోధగా అలవడ్డాయి.

ఆ జ్ఞానాన్ని చూసిన వనదేవత సంతోషించి, చిత్రశిఖుడనే నామకరణం చేసి ఎటువంటి ఇరుకైన మార్గాల నుండైనా ప్రవేశించగల శక్తినీ ప్రసాదించి స్వతంత్రంగా విహరించమని పంపింది. అయితే విలక్షణమైన రూపురేఖల వలన ఇతర చిలుకలు శత్రుభావంతో చిత్రశిఖుడిని ఎల్లప్పుడూ తరిమికొట్టేవి.

ఒకనాడు ఆకాశంలో ఎగురుతున్న చిలుకల గుంపును చూసి వాటితో స్నేహం చేయాలనే ఆశతో చిత్రశిఖుడు వెళ్ళగా, అవి కోపంతో ముక్కులతో పొడిచి చంపబోయాయి. ఆ దాడికి భయపడి రంధ్రాలు లేని ఒక చైత్యగర్భంలోకి దూరి ప్రాణాలు దక్కించుకున్నాడు. బాధతో అక్కడ నుంచే కొన్ని పద్యాలు ఆలపించాడు.

ఆ గుంపు వెళ్లిపోయాక బయటకు వచ్చి చూడగా, కింద ఉన్న మణిపీఠంపై తన ప్రతిబింబమే కనిపించింది. దానిని వేరొక చిలుకగా భ్రమించి కిందకు దిగగా, అక్కడ ఉన్న వసంతశీలుడు పట్టుకోవడానికి ప్రయత్నించాడు. అతని బారి నుంచి తప్పించుకుని ఒక వరిచేలో గింజలు తింటుండగా ఒక కర్షకుడి చేతికి చిక్కి పంజరంలో బందీ అయ్యాడు.

చివరకు దైవవశాత్తు ఆ పంజరం రాజుగారి సముఖానికే చేరింది. పురాకృత కర్మల ప్రభావం వల్లనే సుఖదుఃఖాలు సంభవిస్తాయని, ఇప్పుడు జ్ఞానవంతుడైన రాజు దర్శనం కలగడం తన పూర్వపుణ్య ఫలమని చిత్రశిఖుడు తన మాటలను ముగించాడు.

చిలుక పలికిన వివేకవంతమైన మాటలకు ఆనందించిన మహారాజు, తగిన కాలంలో దాని కోరికలను నెరవేర్చి సుఖం కలిగిస్తానని హామీ ఇచ్చాడు. చిత్రశిఖుడికి ఎలాంటి ఆపద రాకుండా ఉద్యానవనంలో చక్కగా సంరక్షించి, వినోద ప్రసంగాల సమయాల్లో తన వద్దకు తీసుకురావాలని వసంతశీలుడిని ఆజ్ఞాపించాడు.