పుండరీకుని మృగవన విహారము

పుండరీక మహారాజు తన మంత్రి అయిన విభూతివర్ధనుని మేధాశక్తితో శత్రువులందరినీ నిర్మూలించి, సామంతరాజులను వశపరచుకుని సుఖంగా రాజ్యపాలన సాగిస్తున్నాడు. ఒకనాడు అతడు తన రత్నపంజరంలో ఉన్న చిత్రశిఖుడను చిలుకతో సంభాషిస్తూ, 'సఖా! రాజ్యమంతా ప్రశాంతంగా ఉంది. యుద్ధాలు లేక నా భుజబలానికి పనిలేకుండా పోయింది. హృదయోల్లాసం కోసం నేనిక ఏ వ్యాసంగంలో ప్రవర్తించవలెను?' అని అడిగాడు.

దానికి చిత్రశిఖుడు బదులిస్తూ, 'మహారాజా! సకల సుఖాలు అనుభవించడమే మానవుని ప్రధాన కర్తవ్యం. ప్రతాపంతో శత్రువులను జయించిన నీవంటి వీరులకు భుజబల వినోదం కోసం మృగయావినోదం అంటే వేటయే తగిన మార్గం' అని సూచించాడు. సరిగ్గా అదే సమయంలో బయట ఎవరో వేట యొక్క ప్రాశస్త్యాన్ని వర్ణించే మాటలు వినిపించడంతో, రాజు మిక్కిలి సంతోషించి మరునాటి ఉదయమే వేటకు వెళ్లాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.

మరుసటి రోజు వేకువజామునే పుండరీక మహారాజు ఉత్తమాశ్వాన్ని అధిరోహించి, మంత్రికొడుకైన విజయవర్ధనుడు, సామంత రాజకుమారులు, వేటకాండ్రు, కుక్కలు, వలలు మొదలైన సకల పరివారంతో కలిసి మహారణ్యంలో ప్రవేశించాడు. ఆ అరణ్యం నానావిధ పక్షుల కూతలతో, జలపాతాల హోరుతో, వన్యమృగాల సంచారంతో భీకరంగా ఉంది.

రాజు ఆజ్ఞతో పరివారం అడవిని చుట్టుముట్టి వేటను ప్రారంభించారు. విలుకాండ్రు బాణాలు సంధిస్తూ, వేట కుక్కలను ఉసిగొల్పుతూ అడవిపందులు, దుప్పులు, పులులు, సింహాలు వంటి శ్వాపదాలను సంహరిస్తూ సంరంభం సృష్టించారు. ఎందరో వేటగాళ్ల అరుపులతో, జంతువుల భీకర గర్జనలతో ఆ కాననమంతా ప్రతిధ్వనించింది.

ఇంతలో మధ్యాహ్న సమయం కావడంతో సూర్యతాపం మిక్కుటమైంది. వేటగాళ్లు, గుర్రాలు, వేటకుక్కలు ఎండవేడిమికి బాగా అలసిపోయాయి. అది గమనించిన విజయవర్ధనుడు రాజును సమీపించి, 'దేవా! తాపం దుర్భరంగా ఉంది. పరివారమంతా బడలిక చెందింది. కాబట్టి ఇక వేట చాలించి ఎక్కడైనా శీతల ప్రదేశంలో విశ్రమించడం మంచిది' అని విన్నవించగా రాజు సమ్మతించాడు.

అనంతరం వారు సమీపంలో ఉన్న 'కుసుమసుందరము' అను రమణీయమైన విలాసోద్యానవనాన్ని చేరుకున్నారు. అక్కడ చల్లని చెట్ల నీడలలో, జలాశయాల తీరాన పరిజనులంతా స్నానపానాదులతో సేదదీరారు. పుండరీక మహారాజు వనపాలకుడైన వసంతశీలుని సత్కరించి, మాణిక్య మందిరంలో మధ్యాహ్న కృత్యాలు పూర్తిచేసుకుని, సరస్సు తీరంలోని మామిడిచెట్టు నీడన మంత్రిసుతునితో కలిసి ఉద్యానవన శోభను తిలకిస్తూ విశ్రమించాడు.