కుమారకేసరి వృత్తాంతము

మధురానగరాన్ని పాలించే కళినకేతుడనే రాజుకు గడగొట్టు కుమారుడు కుమారకేసరి. సకల విద్యాసంపన్నుడైనప్పటికీ అతడు తీవ్రమైన జూదవ్యసనంలో మునిగిపోయాడు. ఎంతమంది హితబోధ చేసినా వినక, తన సంపదనే కాక తల్లిదండ్రుల, బంధువుల, పౌరుల ధనాన్ని కూడా జూదంలో పోగొట్టుకుని తీవ్రమైన దారిద్య్రంలో కూరుకుపోయాడు.

తన వ్యసనం తీర్చుకోవడానికి కావలసిన అపార ధనం కోసం ఆలోచిస్తూ, పూర్వం శ్రీరాముడు జయించిన లంకా పట్టణాన్ని తానూ జయించి, విభీషణుని భాండాగారంలోని బంగారాన్ని రాక్షసుల ద్వారా మోయించుకుని తెచ్చుకోవాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. ఎవరికీ చెప్పకుండా మధ్యాహ్న సమయాన రహస్యంగా ఇల్లు విడిచి దక్షిణ దిశగా బయలుదేరాడు.

దారిలో 'యోజనశక్తిక' అను గ్రామాన్ని చేరి, పూర్వపరిచితుడైన పిప్పలకుడనే వృద్ధ జూదరి ఇంట ఆ రాత్రి బసచేశాడు. అక్కడ అతనికి కలలో ఒక స్త్రీ రూపం కనిపించి, వలలో చిక్కిన సింహాన్ని ఉద్దేశించి ‘విధి ముందు పౌరుషం నిలువదు’ అని హెచ్చరించినట్లు స్వప్నం వచ్చింది. అయితే, కుమారకేసరి ఆ కలను పట్టించుకోకుండా, స్వశక్తిపై గల గర్వంతో మరుసటి ఉదయమే ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు.

మార్గమధ్యంలో జూదరులతో ఆడుతూ, గెలుపోటముల నడుమ కాలం గడుపుతూ నర్మదానదిని దాటి దక్షిణాపథంలోని ఒక దట్టమైన అరణ్యాన్ని చేరుకున్నాడు. రాత్రివేళ దారితప్పిన సమయంలో దూరంగా ఒక వెలుగు కనిపించగా, అది పాడుబడిన దుర్గాదేవి ఆలయంగా గుర్తించాడు. అక్కడ అమ్మవారిని, క్షేత్రపాలుని స్తుతించి విశ్రమించగా, ఆకాశం నుండి ఒక కాపాలికుడు దిగివచ్చాడు. కుమారకేసరి సంకల్పాన్ని విని, దేవదానవులకైనా అజేయమైన ఒక దివ్య ఖడ్గాన్ని అతనికి ప్రసాదించి వెళ్ళిపోయాడు.

అనంతరం ఆలయ ప్రాంగణంలో జూదరుల కోలాహలం వినిపించడంతో, కుమారకేసరి తన వ్యసనాన్ని ఆపుకోలేక వారితో పాచికలాడి అపారమైన రత్నాలను గెలుచుకున్నాడు. ఇంతలో ఒక దివ్యపురుషుడు విమానారూఢుడై వచ్చి అతనితో పందెం కట్టాడు. ఆ మాయావి చేతిలో కుమారకేసరి తన రత్నాలన్నింటితో పాటు కాపాలికుడిచ్చిన దివ్య ఖడ్గాన్ని కూడా ఒడ్డి ఓడిపోయాడు. ఆ దివ్యపురుషుడు ఖడ్గాన్ని తీసుకుని మాయమవగా, కుమారకేసరి వద్ద ఆ దివ్య విమానం మాత్రమే మిగిలింది.

ఖడ్గం పోయినా విమానం లభించిందని తృప్తిపడి, దానిపై లంకాపురానికి పయనమయ్యాడు. ఆ విమానం ఆకాశవీధిలో వేగంగా ప్రయాణిస్తూ, సముద్రంపైకి రాగానే హఠాత్తుగా ఆగిపోయి సముద్రగర్భంలోకి కూలిపోయింది. అతడు స్పృహతప్పి, తేరుకునేసరికి సముద్రగర్భంలో అద్భుతమైన ఉమామహేశ్వరాలయ ద్వారం వద్ద ఉన్నాడు.

ఆ ఆలయంలోకి ప్రవేశించి శివుని పూజించి కూర్చుండగా, సౌందర్యరాశియైన ఒక రాజకన్య తన చెలికత్తెలతో కలిసి పుష్పాలను కోయడానికి అక్కడి పూదోటకు వచ్చింది. ఆమె ఛత్రధారిణి ఒక పట్టువస్త్రంలో చుట్టిన వస్తువును ఆలయ వేదికపై ఉంచి తోటకు వెళ్ళింది. కుతూహలంతో కుమారకేసరి ఆ వస్త్రం విప్పి చూడగా, అందులో ఒకవైపు ఆ సుందరి రూపం, మరొకవైపు పుండరీక మహారాజు రూపం చిత్రించి ఉన్నాయి.

అతడు ఆ చిత్రపటాన్ని ఆశ్చర్యంగా తిలకిస్తున్న తరుణంలో, అక్కడ ఉన్న కృష్ణాజినాన్ని తొక్కి, పూజాద్రవ్యమైన మాణిక్యశుక్తిని పగలగొట్టినందుకు ఒక వృద్ధ తపస్విని తీవ్రకోపంతో అతన్ని చిలుకగా మారిపోమ్మని, ఆ చిత్రపటమే తలపై శిఖగా ఉండగలదని శపించింది. రాజకన్య వెంటనే పరుగున వచ్చి ప్రార్థించగా శాంతించిన తపస్విని-‘చిత్రపటంలో ఉన్న మహారాజు కొలువులో నీ ముక్కు విరిగినప్పుడు పూర్వరూపం వస్తుంది’ అని శాపాంతం అనుగ్రహించింది.

ఆ విధంగా శుకరూపంలో సంచరిస్తూ, నేడు పుండరీకుని సభలో శాపాంతం పొంది నిజరూపం పొందానని కుమారకేసరి తెలిపాడు. ఆ చిత్రపటంలోని సుందరి పుండరీకునిపైనే అనురాగం కలిగి ఉందని చెప్పడంతో, మహారాజు పరమానందభరితుడై కుమారకేసరిని, వసంతశీలుని సత్కరించి తన నగరానికి తిరుగుముఖం పట్టాడు.