అద్భుతాశ్వము మరియు మాయామర్కటము

ఉదయసుందరీ విరహంతో పుండరీక మహారాజు మనోవేదన అనుభవిస్తున్న సమయంలో, విశ్వభూతి శిష్యురాలైన కృపావతి ఆయన దర్శనానికి వచ్చింది. మఠంలో ఉన్న తారావళి ఉదయసుందరి వియోగ దుఃఖాన్ని తాళలేక, పూలు కోసే నెపంతో వెళ్ళి తిరిగి రాలేదని, ఆమె కోసం వెదకడం వ్యర్థమని, తారావళి స్వయంగా ఉదయసుందరిని అన్వేషించేందుకే వెళ్ళి ఉండవచ్చని విశ్వభూతి సందేశాన్ని రాజుకు తెలిపింది.

తారావళి అదృశ్యమైన వార్తకు పుండరీకుడు ఆశ్చర్యపడుతూ, తన మిత్రుడైన కుమారకేసరిని ఉదయసుందరి గురించిన విశేషాలను మాటిమాటికీ అడుగుతూ విరహంతో కాలం గడపసాగాడు. శరత్, హేమంత, శిశిర రుతువులు గడిచి వసంత రుతువు ప్రవేశించింది. వసంత శోభ మరియు మలయమారుతాలు విరహార్తుడైన పుండరీకుని మనస్సును మరింతగా కలచివేసాయి.

మిత్రుని విరహతాపాన్ని గమనించిన కుమారకేసరి ఆయన దృష్టిని మళ్ళించే ఉపాయం కోసం చూస్తున్నాడు. సరిగ్గా అదే సమయంలో వనవీరుడనే కిరాతరాజు ఒక అద్భుతమైన గుర్రాన్ని రాజు వద్దకు తీసుకొనివచ్చాడు. వింధ్యారణ్యంలో ఆకాశం నుండి దిగివచ్చినట్లుగా కనిపించిన ఆ అశ్వం మానవమాత్రులకు సాధ్యం కాని రూపలావణ్యాలు, వేగం కలిగి ఉండటంతో రాజుకు కానుకగా సమర్పించడానికి తెచ్చినట్లు తెలిపాడు.

కుమారకేసరి ఆ గుర్రాన్ని క్షుణ్ణంగా పరిశీలించి, అది అత్యుత్తమమైన 'తోకోరా' జాతికి చెందినదని, సకల శుభలక్షణాలతో కూడి ఉన్నదని ప్రశంసించి, రాజును దానిని అధిరోహించవలసిందిగా కోరాడు. పుండరీక మహారాజు ఆ అశ్వాన్ని ఎక్కి నైపుణ్యంతో నడపడం ప్రారంభించాడు.

అంతలోనే కరభకుడనే సేవకుడు భయంతో పరుగున వచ్చి, ఒక విచిత్రమైన వానరం ప్రమదావనంలో ప్రవేశించి పండ్ల చెట్లను ధ్వంసం చేస్తోందని, ఎవరికీ చిక్కడం లేదని విన్నవించాడు. రాజు వెంటనే తన అశ్వాన్ని ఉద్యానవనం వైపు నడిపించాడు.

అక్కడ ఒక పెద్ద ఎర్రటి ముఖం గల వానరం వనపాలకులను లెక్కచేయకుండా కొమ్మల మీదికి దూకుతూ, పండ్లను కోసి పోగుచేస్తూ, ఒక్క పండు కూడా తినకుండా తీసుకుపోవడం కనిపించింది. ఆ కోతి చేష్టలు చూసిన పుండరీకుడు ఆశ్చర్యపడి, దానిని పట్టుకోవాలని సంకల్పించాడు.

రాజు రాకను గమనించిన ఆ వానరం పండ్లతో సహా వేగంగా పారిపోసాగింది. పుండరీకుడు తన గుర్రాన్ని వేగంగా అదిలించి ఆ వానరం వెనుకనే వెళ్ళాడు. ఆ అశ్వం వాయువేగంతో దూసుకుపోతుండగా, అనుచరులంతా వెనుకబడిపోయారు. అశ్వం వినువీధిలో ఎగురుతున్నదా అన్నంత వేగంతో పరిగెత్తింది.

కొంతసేపటికి ఆ అశ్వవేగానికి స్పృహలోకి వచ్చిన పుండరీకుడు చుట్టూ చూడగా, వానరం మాయమైపోయి తాను ఒక మహా పర్వత సమీపంలోని దట్టమైన అరణ్యంలో ఒంటరిగా చిక్కుకున్నట్లు గ్రహించాడు. గుర్రాన్ని ఆపి, అలసట తీర్చుకునేందుకు ఒక చెట్టు నీడన నిలిచి, ఆ వానరం ఏదైనా మాయాశక్తియా లేదా దైవ నిర్ణయమా అని విస్మయంతో ఆలోచించసాగాడు.