విచిత్ర సమ్మేళనము: అరణ్యంలో దివ్యమణి

పుండరీక మహారాజు ఒక మాయామర్కటాన్ని పట్టుకోవాలనే పట్టుదలతో తన ఉత్తమాశ్వంపై వేగంగా ప్రయాణించి, చివరకు పక్షుల కిలకిలారావాలతో కూడిన ఒక మహారణ్య మధ్యభాగంలోకి చేరుకున్నాడు. చుట్టూ ఆకాశాన్నంటే పర్వత శ్రేణులు తప్ప ఆ కోతి ఎక్కడా కనిపించలేదు. తన వెంట బయల్దేరిన కుమారకేసరి తదితర మిత్రులు, పరివారం ఎక్కడ ఉండిపోయారో, గుర్రపు వేగంలో తానెంత దూరం వచ్చాడో తోచక విభ్రాంతి చెందాడు.

తీవ్రమైన ఎండలో అలసిపోయిన గుర్రానికి దాహం తీర్చి, తాను కూడా సేదదీరాలని నిశ్చయించుకున్నాడు. సమీపం నుంచే వీస్తున్న చల్లని కమల పరిమళాల గాలులు, జలచరాల ధ్వనులు అతనికి దారితీశాయి. కొద్దిదూరంలోనే అమృత సమానమైన స్వచ్ఛ జలాలతో, వికసించిన తామరలతో ప్రకాశిస్తున్న ఒక మహోన్నత సరోవరం అతనికి దర్శనమిచ్చింది.

రాజు సంతోషంతో గుర్రంపై నుంచి దిగి, దాని జీను తొలగించి, నీరు తాగించి పచ్చికలో స్వేచ్ఛగా తిరిగేందుకు వదిలిపెట్టాడు. ఆపై తాను కూడా సరస్సులో కాళ్ళు చేతులు కడుక్కుని, పద్మాలను సేకరించి మధ్యాహ్నిక దేవపూజలను భక్తితో నిర్వర్తించాడు. అనంతరం తామర దుంపలను, తీరవృక్షాల పండ్లను ఆరగించి, చల్లని జలాలు తాగి సమీపంలోని తమాల వృక్షపు నీడలో విశ్రమించాడు.

ఆ ప్రశాంతతలో మాయమైన ఆ వనచరం గురించి, వెనుకబడిన తన సైన్యం గురించి ఆలోచిస్తుండగా, చెట్టు నీడల చీకట్లను పటాపంచలు చేస్తూ సూర్యునిలా వెలిగిపోతున్న ఒక అపూర్వ మాణిక్యం అతని కంటపడింది. ఆ మణి కాంతి నిరుపమానమై కౌస్తుభాన్ని, చింతామణిని తలపించేలా భాసిస్తోంది. అది ఏ అప్సరసదో లేక దివ్యుడిదో అయి ఉంటుందని భావించాడు.

ఆ ప్రదేశంలో ఎవరూ లేకపోవడంతో, ఆ రత్నాన్ని దగ్గరుండి పరిశీలించేందుకు రాజు లేవబోయాడు. అదే సమయంలో గుర్రపు డెక్క తగిలి ఆ మాణిక్యం ఎగిరివచ్చి పడింది. మణి స్పర్శ తగిలిన మరుక్షణమే ఆ అశ్వం తన జంతు రూపాన్ని వదిలి, జటాజూటం, వల్కలాలు, యజ్ఞోపవీతం ధరించిన తారావళి అనే దివ్య రూపంలోకి మారింది. ఈ వింతను చూసి పుండరీకుడు పరమాశ్చర్యంలో మునిగిపోయాడు.