పుండరీకుని కథ

పూర్వం శ్వేతకేతుడనే మునిపుంగవుడు మందాకినీ నదిలో పద్మాలను కోస్తుండగా, అతని రూపానికి ముగ్ధురాలైన లక్ష్మీదేవి సంకల్పం వల్ల తామరపువ్వులో ఒక బాలుడు జన్మించాడు. పుండరీకంలో జన్మించినందున అతనికి పుండరీకుడని పేరు పెట్టి సకల విద్యలు నేర్పించారు. ఒకనాడు పుండరీకుడు తన మిత్రుడైన కపింజలునితో కలిసి కైలాసానికి వెళ్తుండగా, నందనవన లక్ష్మి సమర్పించిన పారిజాత పుష్పగుచ్ఛాన్ని కపింజలుడు పుండరీకుని చెవికి అలంకరించాడు.

అచ్ఛోద సరోవర తీరంలో మహాశ్వేతను చూసిన పుండరీకుడు తన చిత్తాన్ని నిలుపుకోలేకపోయాడు. ఆమె అభ్యర్థన మేరకు తన చెవినున్న పారిజాతాన్ని ఆమె చెవికి అలంకరిస్తూ, స్పర్శలోభంతో చేతిలోని జపమాలను జారవిడిచాడు. మహాశ్వేత ఆ జపమాలను కంఠాభరణంగా ధరించగా, పుండరీకుడు కోపగించినట్లు నటిస్తూ మాలికను అడిగాడు. ఆమె తన ముత్యాలహారాన్ని అతనికిచ్చి అంతఃపురానికి చేరి విరహవేదనతో తల్లడిల్లసాగింది.

పుండరీకుడు సైతం కామబాణాలకు తట్టుకోలేక తమాల రసంతో ఉత్తరీయంపై ఒక ప్రేమలేఖను రాసి మహాశ్వేత చెలికత్తె అయిన తరళిక ద్వారా పంపాడు. ఆ లేఖను చూసి మహాశ్వేత మరింత వివశురాలైంది. ఇంతలో కపింజలుడు ఆమె వద్దకు వచ్చి, పుండరీకుడు విరహజ్వాలలతో మరణావస్థలో ఉన్నాడని, అతని ప్రాణాలను కాపాడాలని వేడుకున్నాడు.

మహాశ్వేత రాత్రివేళ తరళికతో కలిసి రహస్యంగా పుండరీకుడు ఉన్న లతామండపానికి బయలుదేరింది. కానీ అక్కడికి చేరుకునేసరికే పుండరీకుడు మన్మథతాపం తాళలేక ప్రాణాలు విడిచి శవమై పడి ఉండటం, అతని దేహాన్ని పట్టుకుని కపింజలుడు రోదించడం ఆమె కంటబడింది. ఆ దృశ్యాన్ని చూసిన మహాశ్వేత మూర్ఛిల్లి, అనంతరం తీవ్ర శోకంతో చితి పేర్చుకుని ప్రాణత్యాగం చేయాలని నిశ్చయించుకుంది.

అదే సమయంలో చంద్రమండలం నుండి ఒక దివ్యపురుషుడు దిగివచ్చి, పుండరీకుని దేహాన్ని తీసుకుంటూ, 'మహాశ్వేతా! ప్రాణాలు విడువకు, నీకు పుండరీకునితో మళ్లీ సమాగమం కలుగుతుంది' అని ఊరడించి ఆకాశానికి ఎగిరిపోయాడు. కపింజలుడు కూడా ఆగ్రహంతో ఆ దివ్యపురుషుని వెంటే ఆకాశంలోకి వెళ్లాడు. ఆ దివ్యవాక్కును, తరళిక మాటలను నమ్మిన మహాశ్వేత అప్పటినుండి బ్రహ్మచర్య దీక్షతో శివపూజ చేస్తూ ప్రియుని రాకకై అక్కడే నిరీక్షిస్తోంది.

ఈ వృత్తాంతమంతా విన్న చంద్రాపీడుడు మహాశ్వేత ధైర్యాన్ని, నిష్ఠను ప్రశంసిస్తూ సాంత్వన వచనాలు పలికాడు. ప్రియులు లోకాంతరగతులైనప్పుడు ప్రాణత్యాగం చేయడం కంటే బ్రతికి ఉండి వారి శ్రేయస్సు కోరడమే ఉత్తమమని, దివ్యపురుషుని వాక్కు తప్పక నిజమవుతుందని ఆమెకు ధైర్యం చెప్పాడు.