వైశంపాయనుని విరహం – చంద్రాపీడుని నిర్యాణం

సైన్యంతో కలిసి ఉజ్జయినికి బయలుదేరాల్సిన వైశంపాయనుడు, అచ్ఛోద సరస్సు సమీపంలోని రమణీయ లతామండపాన్ని చూసి పరవశుడయ్యాడు. ఎంతమంది బ్రతిమాలినా కదలక, చంద్రాపీడునిపై ప్రేమ ఉన్నప్పటికీ ఆ పుణ్యతీర్థాన్ని విడిచి రాలేనని మొండికేశాడు. చివరకు సైనికులు నిరాశతో ఉజ్జయినికి చేరుకుని ఈ వృత్తాంతాన్ని నివేదించగా, పురజనులతో పాటు తారాపీడుడు, శుకనాసుడు, మనోరమ తీవ్ర ఆందోళనకు గురయ్యారు.

తన ప్రాణమిత్రుడైన వైశంపాయనుని గురించి వచ్చిన నిందాపూర్వక మాటలకు చంద్రాపీడుడు కలత చెందాడు. అతడిని ఎలాగైనా వెనక్కి తీసుకువస్తానని తల్లిదండ్రుల వద్ద సెలవు తీసుకుని, మార్గమధ్యంలో కాదంబరీ వైశంపాయనుల గురించిన మధుర స్వప్నాలు కంటూ అచ్ఛోద సరస్సు వద్దకు చేరుకున్నాడు. అయితే అక్కడ పరిసరాలన్నీ వెదికినా వైశంపాయనుని ఆచూకీ లభించలేదు.

సందేహనివృత్తి కోసం చంద్రాపీడుడు మహాశ్వేత ఆశ్రమానికి వెళ్లగా, ఆమె దుఃఖసాగరంలో మునిగి ఉండటం గమనించాడు. మహాశ్వేత కన్నీటితో అసలు విషయాన్ని వివరించింది: కొద్దిరోజుల క్రితం బ్రాహ్మణ యువకుడొకడు వచ్చి, కామవశీభూతుడై తన పాతివ్రత్యాన్ని, తపస్సును భంగపరిచేలా ప్రవర్తించాడని, ఎన్నిసార్లు వారించినా వినకపోవడంతో ఆగ్రహించి అతడిని శుకజాతిలో (చిలుకగా) జన్మించమని శపించానని తెలిపింది. ఆ శాపవాక్కు వెలువడగానే అతడు ప్రాణాలు విడిచాడని, ఆ తర్వాతే అతడు చంద్రాపీడుని మిత్రుడైన వైశంపాయనుడని తనకు తెలిసిందని చెప్పింది.

ప్రాణసమానుడైన వైశంపాయనుని విషాదాంతం విని చంద్రాపీడుడు తట్టుకోలేకపోయాడు. 'కాదంబరిని పొందే భాగ్యం నాకు దక్కలేదు' అని పలికి, మిత్రుని వియోగభారంతో అక్కడికక్కడే కుప్పకూలి ప్రాణాలు విడిచాడు. అది చూసి పరివారమంతా హాహాకారాలు చేసింది.

అంతలో చంద్రాపీడుని రాక విని ఉత్సాహంతో అలంకరించుకుని ఆశ్రమానికి వచ్చిన కాదంబరి, విగతజీవుడై పడివున్న ప్రియుడిని చూసి మూర్ఛిల్లింది. తేరుకున్నాక తీవ్ర శోకంతో, తన వస్తువులను, పెంపుడు పక్షులను పరిచారికలకు పంచిపెట్టి, చంద్రాపీడునితో పాటు తానూ శరీరాన్ని చాలించడానికి సిద్ధపడింది.

కాదంబరి చంద్రాపీడుని పాదాలను తాకగానే అతని దేహం నుండి అద్భుతమైన కాంతి వెలువడింది. 'కాదంబరీ! చంద్రాపీడుడు శాపవశాత్తు మరణించాడు. నీ స్పర్శతో ఈ దేహం చెక్కుచెదరకుండా ఉంటుంది. శాపాంతంలో తిరిగి జీవిస్తాడు కాబట్టి అగ్నిసంస్కారం చేయవద్దు' అని అశరీరవాణి పలికింది. ఆ వెంటనే పత్రలేఖ ఇంద్రాయుధ అశ్వాన్ని పట్టుకుని సరస్సులో దూకగా, ఆ జలాల నుండి కపింజలుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.