ఆనందభట్టు గర్వభంగం

ఒకనాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానానికి ఆనందభట్టు అనే కవి వచ్చాడు. అతడు తిట్టు కవిత్వం చెప్పడంలో దిట్ట. సభలో ప్రవేశించి తన పాండిత్యాన్ని, తిట్టు కవిత్వపు నైపుణ్యాన్ని గురించి గొప్పగా చెప్పుకున్నాడు.

అయితే రాయలవారు అలాంటి అపహాస్యపు కవిత్వాన్ని వినడానికి ఇష్టపడలేదు. అతనికి ఏదో కొంత ధనాన్ని బహుమానంగా ఇచ్చి పంపివేయాలని భావించారు. అది చూసి ఆనందభట్టు అసంతృప్తి చెంది, సభలో అందరి ఎదుట ఒక పద్యం చదివాడు. 'బూతు కవిత్వంలోని అందచందాలను చూడకుండా వెళ్ళిపొమ్మనడం భావ్యమా? రామకృష్ణ కవిసత్తముడు ఊరకుంటే నేను సాక్షాత్తూ బ్రహ్మదేవుడినైనా జయించగలను' అంటూ గర్వంగా పలికాడు.

అప్పటివరకు రాయలవారు ఏమనుకుంటారోనని మౌనంగా ఉన్న తెనాలి రామకృష్ణుడు ఇక సహించలేకపోయాడు. వెంటనే లేచి నిలబడి, ఆనందభట్టుకు 'చూతుమె లవుఁడా యటంచు సూక్తులుపలికెన్' అనే విచిత్రమైన సమస్యను ఇచ్చి పూర్తిచేయమని సవాలు విసిరాడు.

ఆ సమస్యలోని మాటలు పైకి బూతు ధ్వనిని కలిగి ఉండడంతో, దానిని ఉత్తమమైన అర్థంలో పూరించడం ఆనందభట్టుకు సాధ్యం కాలేదు. ఆయన నిరుత్తరుడై చూస్తుండగా రామకృష్ణుడే స్వయంగా ముందుకు వచ్చి సమస్యను పూరించాడు. 'సీతాదేవి తన కుమారుడైన లవుడితో... ఆతురపడి ఇంతటి మహాబలశాలియైన రాముడిని ఎదిరించావు, రఘురాముడి వంటి మహానుభావుడిని ఎక్కడైనా చూస్తామా లవుడా!' అని పలికినట్లుగా రామాయణ సందర్భాన్ని జోడించి ఆ పద్య పాదాన్ని అద్భుతంగా సమర్థించాడు.

రామకృష్ణుడి అద్భుతమైన సమయస్ఫూర్తికి, పాండిత్య ప్రతిభకు ఆనందభట్టు ఎంతగానో ఆనందించాడు. 'ఈ లోకంలో ఎంతటి బూతు భావాన్నైనా మంచి అర్థంలోకి మార్చగల మహనీయుడు రామకృష్ణుడే' అని మనసారా పొగుడుతూ ఆయన ప్రజ్ఞను ప్రశంసించాడు.