కవిగండపెండేరము - పెద్దన గర్వభంగం
Tenali Ramalinga stories
శ్రీకృష్ణదేవరాయల ఆస్థానంలో కవుల ప్రతిభాపాటవాలు, సమయస్ఫూర్తిని వెల్లడించే ప్రసిద్ధ ఘట్టమిది.
తెనాలి రామకృష్ణకవి చరిత్రము · కవిగండపెండేరము
తెలుగు కథTelugu retelling
ఒకనాడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు కొలువుకూటమునకు బంగారు పళ్ళెంలో 'కవిగండపెండేరము'ను తెప్పించాడు. సంస్కృతాంధ్ర భాషలలో అమోఘముగా కవిత్వం చెప్పగల మహాకవికి దీనిని బహూకరిస్తానని సభలో ప్రకటించాడు. సభలోని కవులందరూ ఒక్కసారిగా ఆలోచనలో పడి మౌనం వహించారు.
కవుల మౌనాన్ని చూసిన రాయలు, 'ముద్దుగా ఈ గండపెండేరాన్ని గ్రహించమని కోరుతుంటే, నాకివ్వమని ఒక్కరూ అడగడం లేదే?' అని ఒక పద్యపాదాన్ని చదివాడు. అప్పుడు అల్లసాని పెద్దన లేచి, పెద్దన వంటి పండితులు లోకంలో లేరని తెలిసి కూడా అలా అడుగుతున్నారా అంటూ, ఆ పద్యభాగమును పూర్తిచేసి, 'పూతమెఱుంగులుం బసరుపూప బెడంగును...' అనే ప్రసిద్ధ మాలికా పద్యాన్ని ఆశువుగా గానం చేశాడు.
సంస్కృతాంధ్ర పదగుంభనతో కూడిన పెద్దనగారి అసాధారణ కవితాధారకు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు పరమానందభరితుడయ్యాడు. వెంటనే పెద్దనకు ఆ కవిగండపెండేరాన్ని తొడిగి ఘనంగా సత్కరించాడు.
ఆ బిరుదును ధరించిన తర్వాత పెద్దన కవికి కొంత గర్వం కలిగింది. ఒకనాడు రాజసభలో తన ప్రాభవాన్ని చాటుకోవాలనే ఉద్దేశంతో, అందరూ వింటుండగా శిష్యులను ఉద్దేశించి, తన ఎడమకాలి బంగారు నూపురం చేసే శబ్దం ఏం చెబుతోందో తెలుసా అంటూ ఒక పద్యంలోని మొదటి రెండు పాదాలను చదివాడు.
పెద్దనలోని గర్వాన్ని గమనించిన వికటకవి తెనాలి రామకృష్ణుడు వెంటనే లేచి, 'ఈ గండపెండేరం ధరించే గొప్ప భాగ్యరేఖ నీ నుదుటిపై లేదని ఆ నూపురం నూరువిధాలుగా నొక్కి చెబుతోంది' అనే భావం వచ్చేలా మిగిలిన రెండు పాదాలను చమత్కారంగా పూరించాడు.
రామకృష్ణుని సమయస్ఫూర్తికి, పదునైన వ్యంగ్యానికి పెద్దన సిగ్గుపడ్డాడు. తన అహంకారాన్ని గ్రహించి, నాటి నుండి సభలో ఆ విధమైన ఆత్మప్రశంసలు చేయడం మానుకున్నాడు.
సందేశంTakeaway
రామకృష్ణుని హాస్యచతురత గర్వాన్ని అణచివేయడానికే కాక, ఆస్థానంలో ఆరోగ్యకరమైన హాస్యాన్ని వెదజల్లడానికి తోడ్పడింది.