కుమ్మర మొల్ల మరియు తెనాలి రామకృష్ణుడు

శ్రీకృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామ్రాజ్యాన్ని పాలిస్తున్న కాలంలో ఆత్కూరి మొల్ల అనే కుమ్మర వనిత ఉండేది. ఆమె చిన్నతనంలోనే భర్త చనిపోయినప్పటికీ, మరొక వివాహానికి మొగ్గు చూపక ఆంధ్ర భాషా సాహిత్యాలలో విశేషమైన కృషి చేసి కవిత్వం చెప్పడం నేర్చుకుంది.

ఆమె శ్రీశైల శైవారాధ్యుల వద్ద ఎంతోకాలం శుశ్రూష చేస్తూ కాలం గడిపింది. ఆ శైవారాధ్యులకు సంతానం లేకపోవడంతో వారు తమ అంతిమ దశలో తమ ధనాన్నంతటినీ మొల్లకే ఇచ్చివేశారు. ఆ ధనంతో జీవనం సాగిస్తూ, ఆమె తన కవితా నైపుణ్యంతో రామాయణ కావ్యాన్ని రచించింది.

తాను రచించిన రామాయణాన్ని రాయలవారికి అంకితం ఇవ్వాలని ఆశించి, ఆమె ఆస్థానానికి వెళ్లి తన కావ్యాన్ని చదివి వినిపించేందుకు అనుమతి కోరింది. రాయలవారు అందుకు సమ్మతించారు. అయితే ఆస్థాన కవి తెనాలి రామకృష్ణుడు 'కుండలు చేసుకోవాల్సిన స్త్రీ రామాయణం రచించడమా' అనే చిన్నచూపుతో నిరసన వ్యక్తం చేశాడు.

రామకృష్ణుడు రాయలవారితో 'మహారాజా, నేను ఒక పద్యం రాశాను, ముందు నా పద్యం విని ఆ తరువాత ఆ గ్రంథాన్ని పరిశీలించండి' అని చెప్పి ఒక అసభ్యకరమైన పద్యాన్ని చదివాడు. అది విని మొల్ల సిగ్గుపడి ఆస్థానం నుండి బయటకు వెళ్లిపోయి, తన కావ్యాన్ని శ్రీరామచంద్రునికే అంకితం ఇచ్చింది.

ఈ విషయం తెలుసుకున్న శ్రీకృష్ణదేవరాయలు మొల్లను పిలిపించి, ఆమె కావ్యాన్ని శ్రీరామునికి అంకితమిచ్చి ధన్యురాలైందని ఎంతగానో ప్రశంసించాడు. ఆమెకు ధనమిచ్చి నగరంలోనే నివసించమని, ప్రతి ఏటా జీవనానికి కావలసిన సహాయం అందిస్తామని భరోసా ఇచ్చాడు.

మొల్ల ఎంతటి ప్రతిభావంతురాలైనా ఏమాత్రం గర్వం లేనిదిగా ఉండేది. తనకు సేవకులు ఎవరూ అవసరం లేదనుకుని, స్వయంగా అంగడికి వెళ్లి కావాల్సిన వస్తువులను తెచ్చుకునేది. ఒకనాడు ఆమె ఒక కోడిపెట్టను, ఒక చేతితో కుక్క గొలుసును పట్టుకుని అంగడి నుంచి వస్తుండగా రామకృష్ణుడు ఆమెకు ఎదురుపడ్డాడు.

రామకృష్ణుడు ఆమెను పరిహాసం చేస్తూ, 'మొల్లా! రూపాయి ఇస్తాను, కుక్కనిస్తావా, పెట్టనిస్తావా?' అని ద్వంద్వార్థంతో వ్యంగ్యంగా అడిగాడు. ఆ మాటలకు కోపం వచ్చినా పరమ శాంతస్వభావురాలైన మొల్ల సంయమనం పాటిస్తూ, 'రామకృష్ణకవీ! నీవు ఏమి ఇవ్వజూపినా నేను నీకు అమ్మను కదా!' అని సమయస్ఫూర్తితో బదులిచ్చింది.

ఆమె సమాధానంలోని గంభీరతకు, వివేకానికి రామకృష్ణుడు ఎంతగానో సిగ్గుపడ్డాడు. ఆ రోజు నుండి ఆమెను ఎగతాళి చేయడం మాని, ఆమె పట్ల మాతృభావంతో గౌరవాన్ని కనబరచడం ప్రారంభించాడు.