బంగారు మామిడిపండ్ల దానము

శ్రీకృష్ణదేవరాయల తల్లి నాగాంబ మరణించే ముందు రాయలను పిలిచి, తనకు మామిడిపండ్లు తినాలని ఉన్నదని తన చివరి కోరికను తెలిపింది. తల్లి మాట విన్న వెంటనే రాయలు ఎంత వెలయైనా సరే, ఎక్కడున్నా సరే వెతికి పండ్లను తీసుకురమ్మని భటులను నలుదిక్కులకూ పంపించాడు.

అయితే భటులు పండ్లను సేకరించి తీసుకువచ్చేలోపే నాగాంబ ప్రాణాలు విడిచింది. అవసాన దశలో తల్లి కోరిన చిన్న కోరికను కూడా తీర్చలేకపోతినే అని రాయలు తీవ్రమైన మనస్తాపానికి, అంతులేని దుఃఖానికి లోనయ్యాడు.

రాయల విషాదాన్ని గమనించిన తాతాచార్యులు ఆయన వద్దకు వచ్చి, 'ప్రభూ! గడిచిపోయినదానికి విచారించి ప్రయోజనం లేదు. బంగారు మామిడిపండ్లను చేయించి బ్రాహ్మణులకు దానమిస్తే మీ తల్లి కోరిక తీరుతుంది, మీ మనస్తాపమూ తొలగుతుంది' అని సలహా ఇచ్చాడు. ఆ సలహా నచ్చడంతో రాయలు బంగారు మామిడిపండ్లను తయారుచేయించి దానం చేయడం ప్రారంభించాడు. దాంతో లెక్కలేనంత మంది బ్రాహ్మణులు గుంపులు గుంపులుగా వచ్చి ఆ బంగారు పండ్లను స్వీకరించసాగారు.

ఈ విధంగా ప్రతి ఏటా వేలకొద్దీ దీనారాలు వృథాగా ఖర్చవుతుండటం చూసి అల్లసాని పెద్దన తదితర కవులు ఆందోళన చెంది, ఈ వృథా ఖర్చును ఆపాల్సిందిగా తెనాలి రామకృష్ణుడికి విన్నవించారు.

సరేనని రామకృష్ణుడు బంగారు పండ్ల కోసం వచ్చిన బ్రాహ్మణులు ఉన్న భవనం వద్దకు వెళ్ళాడు. వారితో 'బ్రాహ్మణోత్తములారా! మీకు బంగారు మామిడిపండ్లు ఇచ్చే ముందు రాయలవారు ఒక నిబంధన విధించారు. ఒక పండు కావాలంటే ఒక వాత పెట్టించుకోవాలి, రెండు పండ్లు కావాలంటే రెండు వాతలు పెట్టించుకోవాలి' అని చెప్పాడు. ఆశపడిన బ్రాహ్మణులు రామకృష్ణుడి మాటలు నమ్మి కొందరు ఒక్కొక్క వాత, మరికొందరు రెండేసి వాతలు పెట్టించుకున్నారు.

ఆ తరువాత రాయలు స్వయంగా వచ్చి వారికి బంగారు మామిడిపండ్లు ఇవ్వబోయాడు. అప్పుడు రెండు వాతలు వేయించుకున్న ఒక బ్రాహ్మణుడు ముందుకు వచ్చి, 'మహారాజా! నేను రెండు వాతలు పెట్టించుకున్నాను, కాబట్టి నాకు రెండు పండ్లు ఇవ్వాలి' అని అడిగాడు. 'వాతలేమిటి?' అని రాయలు ఆశ్చర్యపోగా, అక్కడున్న వారంతా తమ వాతలను చూపించారు. అది చూసి రాయలు విస్తుపోయాడు.

వెంటనే రాయలు రామకృష్ణుడిని పిలిపించి, 'నీకేమైనా మతిపోయిందా? నేను సంతోషంగా బంగారు ఫలాలను దానం చేయబోతుంటే నీవు వీరందరికీ వాతలు పెట్టించడమేమిటి?' అని ఆగ్రహంతో ప్రశ్నించాడు.

దానికి రామకృష్ణుడు ఎంతో వినయంగా, 'మహారాజా! నా మాటలు శాంతంగా వినండి. మా తల్లి వాతరోగంతో బాధపడుతూ, చనిపోయే సమయంలో వాతలు వాతలు అని కలవరిస్తూ ప్రాణాలు విడిచింది. ఆమె ఆత్మశాంతి కోసం మళ్ళీ ఇంతమంది బ్రాహ్మణులు ఒకేచోట దొరకరని భావించి, ఆ పుణ్యం నాకు దక్కేలా వారికి వాతలు పెట్టించాను' అని బదులిచ్చాడు.

రామకృష్ణుడి మాటల వెనుక ఉన్న ఆంతర్యాన్ని రాయలు గ్రహించాడు. తాతాచార్యుల సలహా ప్రకారం తాను చేస్తున్న పని అనుచితమైనదని, ఖజానా వృథా అవుతోందని చెప్పడానికే రామకృష్ణుడు ఈ ఉపాయం పన్నాడని తెలుసుకొని, రాయలు ఆ బంగారు మామిడిపండ్ల దానాన్ని శాశ్వతంగా నిలిపివేశాడు.