రామకృష్ణుని సమయస్ఫూర్తి మరియు పాండురంగ మహాత్మ్య రచన

తాతాచార్యులవారు వారవనిత గృహమునకు వెళ్ళిన రహస్యాన్ని తెలుసుకున్న రామకృష్ణుడు, ఆ నిజాన్ని బయటపెట్టకుండా ఉండాలంటే తనను భుజాలపై ఎక్కించుకుని తిప్పాలని పట్టుబట్టాడు. పరువు పోతుందన్న భయంతో తాతాచార్యులు రామకృష్ణుడిని భుజాలపై ఎక్కించుకుని అటూఇటూ తిరగసాగారు. అంతఃపుర సౌధము పైనుండి ఈ దృశ్యాన్ని చూసిన శ్రీకృష్ణదేవరాయలు ఆగ్రహించి, తాతాచార్యుల భుజాలపై ఉన్న రామకృష్ణుడిని వెంటనే ఈడ్చుకురమ్మని భటులను ఆదేశించాడు.

రాయల సంజ్ఞను పసిగట్టిన రామకృష్ణుడు క్షణమాత్రంలో క్రిందకు దూకి, 'ఆచార్యులవారూ! నన్ను క్షమించండి, మిమ్మల్నే నేను మోస్తాను' అంటూ ఆయన వారిస్తున్నా వినకుండా తాతాచార్యులను తన భుజాలపైకి ఎక్కించుకున్నాడు. అంతలోనే అక్కడికి వచ్చిన రాజభటులు, రామకృష్ణుని భుజాలపై కూర్చుని ఉన్న తాతాచార్యులవారినే క్రిందకు లాగి రాజు సమక్షానికి ఈడ్చుకుపోయారు. రాయలు ఆశ్చర్యంతో 'ఆచార్యులవారినేల తెచ్చితిరి?' అని ప్రశ్నించగా, 'పైనున్న వ్యక్తినే తీసుకురమ్మన్నారు కదా మహారాజా!' అని భటులు బదులిచ్చారు. రామకృష్ణుని అద్భుతమైన సమయస్ఫూర్తిని, ఉపాయాన్ని చూసి రాయలు విస్మితుడై అతనిని మన్నించాడు.

తెనాలి రామకృష్ణకవికి పూర్వం 'రామలింగం' అనే పేరు ఉండేదని, తొలుత శైవభక్తుడై లింగపురాణాన్ని ఆంధ్రీకరించాడని కొన్ని ఆధారాలు తెలుపుతున్నాయి. అయితే ఆ గ్రంథం ప్రస్తుతం లభ్యం కానప్పటికీ, ఆయన రచించిన చాటువులలో రామలింగకవి అన్న ప్రయోగాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.

కాలక్రమంలో విష్ణుభక్తుడైన తెనాలి రామకృష్ణుడు అత్యుత్తమ ప్రబంధమైన 'పాండురంగ మహాత్మ్యము'ను రచించాడు. ఈ విశిష్ట కావ్యాన్ని పెదసంగమరాజు ఆస్థానంలో ప్రధానిగా ఉన్న విరూరి వేదాద్రికి అంకితం ఇచ్చాడు. వేదాద్రి గురువైన కందాళయప్పలాచార్యుల ప్రశంసతో పాటు, వేదాద్రి దానగుణాన్ని, నీతినిపుణతను, పాండురంగని దివ్యమహిమలను వర్ణిస్తూ రామకృష్ణుడు రచించిన రమణీయమైన పద్యాలు తెలుగు సారస్వతంలో రత్నాలుగా నిలిచాయి.